Mun DSLR verða undir?

 (©2017 Christopher Lund)
Magnús Norðdahl forstjóri LS Retail opnar ConneXion Madrid ráðstefnuna.

Ég var að koma frá Madrid. Ég var þar að ljósmynda árlega ráðstefnu LS Retail. Þetta var í fyrsta skipti sem ég ákvað að nota alfarið Sony spegillausar myndavélar í svona verkefni. Fram að þessu hef ég valið að nota Nikon DSLR.

Ég hef nú átt Sony A7rII í eitt og hálft ár. Þó að þessar vélar séu góðar þá hafa þær sína galla. Helst er það slök ending á rafhlöðum og skortur á veðurþoli. Það tekur oft langan tíma að breyta stillingum á A7rII þar sem valmyndirnar eru flokkaðar á undarlegan hátt. Hönnunin ber þess merki að Sony hefur ekki áratuga reynslu í hönnun ljósmyndavéla fyrir fagmenn.

 (©2017 Christopher Lund)
Doug Stevens “The Retail Prophet” heldur fyrirlestur um framtíð verslunar.

En nýja Sony A9 vélin lofar góðu.  Sony hefur hlustað á notendur og bætt vélina á öllum þessum sviðum. Eins og Steve Jobs predikaði, þá snýst hönnun fyrst og fremst um virkni – fremur en útlit.

Hingað til hef ég ekki viljað taka undir það að spegillausar myndavélar muni útrýma DSLR. En nú þegar Sony, Fuji og meira að segja Hasselblad eru á góðri siglingu fer maður að spyrja sig hvort DSLR hönnun stafrænna myndavéla sé hreinlega á leiðinni út? 

Fjárhagsvandræði Nikon eru staðreynd og fyrirtækið er að endurskipuleggja stefnu sína. Ég hef aldrei skilið afhverju Nikon og Canon þurfa að vera með svo margar DSLR vélar á markaði ætlaðar áhugamönnum. Það hlýtur að kosta mikinn tíma og peninga að innleiða sífellt nýjar framleiðslulínur af vélum sem fljótt á litið eru allar eins!

Það vantar fókus á atvinnuvélarnar. Nikon D810 er að verða þriggja ára gömul. Verðið á flagskip vélunum Nikon D5 og Canon 1Dx MII er allt of hátt.  Sigma býður nú betri linsur fyrir allt að helmingsverð hinna. Það er því ekki undarlegt að salan dragist saman. Það er eins og þeir kunni ekki að keppa í nýju umhverfi.

Það er ljóst að þeir þurfa að bregðast hratt við ef þeir ætla ekki að missa viðskiptin. Það verður spennandi að sjá hvað gerist á þessu ári. Munum við sjá gömlu Risana vakna?

 

 

Pabbi áttræður

Pabbi minn varð áttræður 28. febrúar síðastliðinn. Ég ætlaði að skrifa þessa bloggfærslu á afmælisdeginum hans-  en það er víst betra seint en aldrei.

Pabbi er um margt merkilegur maður. Ungur að árum fékk hann mikinn áhuga á Íslandi. Hann kom hingað fyrst 1954, en hann hafði frétt af möguleika á því að komast með norskum stúdentum að taka þátt í fornleifuppgreftri í Skálholti. Hann skrifaði Kristjáni Eldjárn og tryggði sér plássið. Til að eiga fyrir farinu með strandferðarskipinu seldi hann frímerkjasafnið sitt. Mömmu kynntist hann þó ekki fyrr 1962 í Oslo, þar sem hún stundaði hjúkrunarnám.

Pabbi á tröppunum í Reynihlíð eftir að búið var um búa um brunasárin sem hann hlaut við Námaskarð í ágúst 1956.

Ég man varla eftir pabba á annan hátt en hann væri á kafi í vinnu. Hann hefur alla tíð verið stórhuga og maður framkvæmda. Hann hefur gaman af fólki og á erindi við flesta sem hann hittir. Hann er því fljótur að kynnast fólki og eignast vini og kunningja. Ástríða hans fyrir landi og þjóð féll Íslendingum í geð og hann varð fljótt þjóðþekktur fyrir myndir sínar. Hann rak lengi portett studíó, ljósmyndavöruverslun og framköllunarþjónustu – sem bar heitið Ljósmyndaþjónustan og var til húsa að Laugavegi 178.

Ég er yngstur þriggja systkina. Þegar ég byrjaði að vinna hjá pabba var hann búinn að selja portrett studíóið og verslunina. Ég starfaði því mest við loftmyndirnar og myndasafnið, vann í myrkaherberginu við að stækka myndir og gekk frá í ramma. Pabbi er metnaðarfullur og það var góður skóli fyrir ungan mann að læra fagið undir handleiðslu hans. 

Við fjölskyldan ferðuðumst mikið bæði hér heima og erlendis og standa skíðafríin í Evrópu og Bandaríkjunum upp úr. Við feðgar ferðuðumst líka mikið saman um landið, bæði í sölu- og ljósmyndaferðum. Ég var líklega búinn að heimsækja alla þéttbýlisstaði landsins fyrir tólf ára aldur – og æði margar sveitir að auki. 

Mamma og pabbi með barnabörnin á Spáni í tilefni 70 ára afmæli mömmu.

Pabbi hefur alltaf stutt við bakið á mér í öllu því sem ég hef sýnt áhuga. Þó að honum hafi sjálfsagt þótt vænt um að ég sýndi ljósmyndun áhuga, upplifði ég aldrei neina pressu frá honum um að ég skildi verða ljósmyndari. Þegar ég svo hóf formlegt ljósmyndanám samhliða menntaskólanum var hann minn Meistari og ég sótti einnig framhaldsnám til Noregs og Danmörku. 

Elsku Pabbi. Innilega til hamingju með stórafmælið. Þakka þér fyrir allt sem þú hefur gefið og kennt mér. Ég er stoltur af því að vera sonur þinn og elska þig af öllu hjarta. 

Chrissi

Kari Kola

Kari Kola
Photo: © Ville Kokkola

Stundum kynnist maður fólki sem hugsar stærra en aðrir. Kari Kola tilheyrir þeim hópi. Ég hitti hann fyrst sumarið 2015 þegar hann heimsótti okkur Maríu hér á Íslandi. Þau höfðu unnið saman í Norrænu verkefni sem bar nafnið Nordisk Ljus.  Ungmenni frá öllum Norðurlöndunum – dansarar, leikarar og tónlistarfólk – vann í hópum vítt og breitt um Norðurlöndin að verkefni þar sem allir hóparnir sameinuðust í magnaðri sýningu á Finnlandi. Þar var Kari í lykilhlutverki að skapa sjónrænu umgjörðina.

Kari Kola's Magical Garden. This light installation on the Střelecký Ostrov island in Prague is based on dynamic lighting, strong colours and a meditative tempo. (Christopher Lund/©2015 Christopher Lund)
Kari Kola’s Magical Garden. This light installation on the Střelecký Ostrov island in Prague is based on dynamic lighting, strong colours and a meditative tempo. (Christopher Lund/©2015 Christopher Lund)

Þegar hann kom til Íslands var ég upptekinn við að leiðsegja tveimur ljósmyndurum frá Þýskalandi. Kari og María slógust eiginlega með í ferðina, eltu okkur um suðurströndina og gistu á sömu stöðum. Hópurinn náði vel saman og þessi óvænta viðbót var stórskemmtileg fyrir alla. Í framhaldinu spurði hann hvort ég hefði áhuga á því að mynda fyrir sig verkefnin sem voru í farvatninu. Ég var ekki lengi að segja já við því.

Kari Kola's Magical Garden. This light installation on the Střelecký Ostrov island in Prague is based on dynamic lighting, strong colours and a meditative tempo. (Christopher Lund/©2015 Christopher Lund)
Kari Kola’s Magical Garden. This light installation on the Střelecký Ostrov island in Prague is based on dynamic lighting, strong colours and a meditative tempo. (Christopher Lund/©2015 Christopher Lund)

Það fyrsta sem ég ljósmyndaði fyrir hann var innsetning í Prag þar sem hann lýsti upp eyjuna Střelecký ostrov. Með því að lýsa upp tré og skapa stemningu með ljósi, þoku og hljóði bjó hann til fallegt umhverfislistaverk sem hann hefur einnig sett upp í Cascais í Portugal og á ljóshátiðnni Glow í Einhoven. Ég náði því miður ekki að fara til Cascais sökum anna við leiðsögn en Glow myndaði ég í Nóvember 2016. Ég fór líka til Istanbul að mynda Light is here, þar sem Kari lýsti upp fjóra turna – Zorlu Center – á fyrstu ljósahátið sem sett hefur verið upp í Instanbul.

Light is Here - Istanbul Light Festival main piece by Kari Kola. Zorlu Center, Istanbul, Turkey. (Christopher Lund/©2015 Christopher Lund)
Light is Here – Istanbul Light Festival main piece by Kari Kola. Zorlu Center, Istanbul, Turkey. (Christopher Lund/©2015 Christopher Lund)

Þessi verkefni eru með því skemmilegasta sem ég hef gert. Það er frískandi tilbreyting og krefjandi verkefni að fanga stemmninguna sem Kari býr til. Að fá að vinna með honum og teyminu hans er frábært. Finnar eru magnað fólk og mér finnst vera óútskýranleg djúpstæð tenging á milli Íslendinga og Finna.

Light is Here - Istanbul Light Festival main piece by Kari Kola. Zorlu Center, Istanbul, Turkey. (Christopher Lund/©2015 Christopher Lund)
Light is Here – Istanbul Light Festival main piece by Kari Kola. Zorlu Center, Istanbul, Turkey. (Christopher Lund/©2015 Christopher Lund)

Í ár stendur mikið til, því Finnland fagnar 100 ára afmæli sjálfstæðis síns. Kari hefur verið ráðinn til þess að gera risavaxnar innsteningar á sex stöðum um allt Finnland. Ég mun aftur bætast við teymið og skrásetja hluta þessara verka í desember. Til að undirbúa mig fer ég til Finnlands í byrjum mars til að skoða aðstæður. Ég hlakka til að deila því með ykkur.

Filmusnobb

Eystrahorn

Mig langar að segja ykkur frá tilraun sem ég gerði. Í einni af ferðum mínum um landið voru veðurbrigðin þannig að ég ákvað að vinna þessa mynd frá Eystrahorni í svart/hvítu. Ég notaði eitthvað Lightroom preset sem líkir eftir Kodak Tri-X og póstaði svo myndinni á Facebook.

Svo kom upp einhver púki í mér. Ég skrifaði myndatexta þar sem ég skrökvaði að myndin væri tekin á filmu.  Ég gekk meira að segja svo langt að skrifa hvaða myndavél, linsu, filmu og framkallara ég hafði notað.

Það stóð ekki á viðbrögðunum. Margir voru gríðarlega hrifnir af því að ég væri að skjóta á filmu. Sumir gengu meira að segja svo langt að segja að þetta væri “meira alvöru”. Það voru reyndar tveir vinir mínir sem sáu í gegnum þetta. Þeim fannst skrítið að hafa aldrei séð Nikon FM vélina mína. Eins vissu þeir að ég var nýlega búinn að vera á svæðinu með kúnnana mína. Það var því ómögulegt að ég hafði náð að framkalla og skanna á meðan ég var enn á ferðalagi 🙂

Dyrhólaey

Mér fannst þetta svo skemmtilegt að ég póstaði tveimur öðrum myndum seinna, bara til að sjá hvort kenning mín um filmusnobbið væri á rökum reist. Svo reyndist vera.

Hraundrangi, Öxnadal.

Filmusnobbið er þannig að ljósmynd fær aukið gildi við það eitt að hafa verið skotin á filmu. Stundum virðast meira að segja frekar slappar myndir verða að listaverkum við það eitt að hafa verið skotnar á filmu. Snobbið er einnig í réttu hlutfalli við filmustærð. Medium format er flottara en 35mm – og ef 4×5″ blaðfilma kemur við sögu er myndin nánast samstundis komin í meistaraflokk.

Ert þú filmusnobbari?

Af hverju er bloggið að hverfa?

Ég hef verið að pæla. Þessi blogsíða, sem ég setti í loftið fyrir rúmum tíu árum, lifði einu sinni góðu lífi. Síðasta færsla – fyrir þessa sem ég er að skrifa núna – er orðin rúmlega tveggja ára gömul. Ég hef því spurt sjálfan mig af hverju ég hætti að blogga. Ég hafði nefnilega töluvert gaman af því.

Það hefur mikið breyst á Netinu undanfarin ár. Bloggið hefur að mestu vikið fyrir samfélagsmiðlum eins og Facebook, Twitter og Instagram. Þar er jú massinn og svörun við deildu efni hröð. En á sama tíma hafa þessir miðlar orðið að markaðsmaskínu.

Ég hef lengi verið hugsi yfir öllu því efni sem rignir yfir mann á samfélagsmiðlunum, sem virðist vera póstað af einhvers konar róbotum. Tíðnin er ör og oftar en ekki eru notaðir kvótar – sem passa oft ágætlega við myndefnið – en segja manni afskaplega lítið um það hver viðkomandi er í raun og veru. Og í stað þess að treysta á eigin tilfinningu fer maður að gera slíkt hið sama. Setja inn mynd 2-3x á dag sem birtist samtímis á Facebook og Instagram og skrifa dulbúin sölutexta með. Til að selja þjónustu þarf maður jú að vera sýnilegur. Markaðsmógúlar mæla með því að pósta mikið, hashtagga og linka svo eins og brjálæðingur. En það er erfitt að átta sig á hverju það skilar. Ég veit að mikill meirihluti þeirra verkefna sem ég hef fengið í gegnum tíðina kom í gegnum beinar tilvísanir – eða svokallað word of mouth.

Það var Egill Harðar sem hvatti mig til þess að stofna bloggið árið 2006. Hann hannaði lógóið mitt og við höfðum rabbað svolítið saman um það hvernig Netið nýtist best fyrir fólk í kreatíva geiranum. Hann ráðlagði mér að skrifa færslur sem væru ekki bara um ljósmyndun. Þannig gætu hugsanlegir viðskiptavinir fengið betur á tilfinninguna hvaða mann ég hef að geyma.

Ég fór eftir ráðum hans og það stóð heima – færslur af daglegu lífi og hugleiðingum fá meiri traffík en eintómt græjurúnk. Ég held að þegar öllu er á botnin hvolft finnst okkur meira gaman að kynnast öðru fólki en að skoða dulbúnar auglýsingar.

Ég ætla því að sjá hvort mér takist að blása nýju lífi í bloggið mitt. Sjáum hvað setur.

Er þess virði að uppfæra í Nikon D810?

Veiðivatnahraun lava field, Central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Veiðivatnahraun lava field, Central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Nú er ég búinn að nota Nikon D810 í um mánuð og kominn ágæt reynsla við hin ýmsu tökuskilyrði. Fyrst í stað var ég ekki alveg sannfærður um að virði þess að uppfæra, en eftir að hafa skoðað betur uppfærslurnar var nokkuð ljóst að kostir D810 umfram D800E væru þónokkrir.

Í fyrsta lagi er búið að fjarlægja með öllu svokallaðan Optical Low Pass Filter. Þessi filter er í öllum öðrum D-SLR vélum og er til þess að koma í veg fyrir moire, með því hreinlega að mýkja myndina – og um leið tapast skerpa. Þegar upplausnin er orðin eins mikil og raun ber vitni í D810 eru hins vegar tilfelli moire orðin hverfandi. Enginn OLPF filter þýðir enn meiri upplausn og skerpa.

Jökulgil at sunset, Interior of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Jökulgil at sunset, Interior of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Í öðru lagi er vélin töluvert sprækari, þökk sé um 30% hraðari örgjörva sem ber heitið Expeed 4. Vélin frýs ekki í nokkrar sekúndur eins og D800/E á stundum til með að gera, sérstaklega ef notandi fer strax í e-h menu-aðgerðir eftir að hafa tekið mynd . Lægsta ISO er nú ISO 64, sem kemur sér vel í landslagsljósmyndun og eins líka þegar notaðar eru mjög bjartar linsur. Expeed 4 eykur einnig úrvinnslugetuna á 36MP skránum úr fjórum römmum á sekúndu í fimm. Ef notuð eru hraðvirkustu minniskortin virðist vera hægt að skjóta stanslaust án þess að buffer eða flýtiminnið fyllist, sem verður að teljast vel af sér vikið miðað við stærðina á skránum frá 36MP skynjaranum.

Fókuskerfið býður nú upp á svokallað “Group-Area” sem eykur áreiðanleika í fókus. Ég tók sérstaklega eftir því að vélin var bæði fljótari að ná fókus við döpur birtuskilyrði – og eins virðist það auka nákvæmni, sem er snilld. Munurinn á D810 og D4 við þess konar aðstæður er því orðin minni.

Craterlake Hnausapollur (also named Bláhylur) in the central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Craterlake Hnausapollur (also named Bláhylur) in the central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Vélin býður loks upp á RAW-S sem er 9MP, sem er t.d. hentugt ef skjóta á TimeLapse, því 36MP fylla minniskortin og tölvurnar hratt. Ljósmæli er hægt að stilla á “Highlight Weighted Metering” sem gefur háljóssvæðum aukið gildi. Það kemur sér vel í tilfellum þar sem stór hluti myndefnis er dökkur en það sem skiptir máli er mikið ljósari – eins og t.d. á tónleikum eða leiksýningum. Quiet mode er loksins farið að standa undir nafni, þökk sé endurhönnun á spegilhúsinu.

Nú er líka hægt að virkja rafrænan forlokara (Electronic Front-curtain Shutter) þar sem vélin notar skynjarann sem forlokara. Það þýðir minni hreyfing við töku á löngum tíma, sem þýðir aftur minni hættu á lokarahristing sem skapar hugsanlega óskerpu í myndum.

Háifoss waterfall in Iceland. The river Fossá, a tributary of Þjórsá, drops here from a height of 122 m. This is the second highest waterfall of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Háifoss waterfall in Iceland. The river Fossá, a tributary of Þjórsá, drops here from a height of 122 m. This is the second highest waterfall of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Þegar það kemur að videotökum eru uppfærslurnar þær að vélin býður nú upp á 60p í Full-HD upplausn, það er hægt að skjóta efni á sama tíma inn á minniskort og útværa upptökugræju og eins eru fleiri möguleikar á stillingu á tíðnisviði hljóðupptöku. Vélin hefur ennfremur innbyggðan Stereo hljóðnema, og hægt er að kalla fram Zebra rendur í útbrennd háljóssvæði við videotöku.

Húsið sjálft hefur fengið smá andlitslyftingu, gripið er aðeins dýpra og vélin liggur betur í hendi. Rafhlöðuending er töluvert betri, hingað til hefur mér dugað að vera með eina auka rafhlöðu á löngum tökudegi, þar sem ég var oft komin á þá þriðju áður.

Rauðá river running through Gjáin in Þjórsárdalur, South Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Rauðá river running through Gjáin in Þjórsárdalur, South Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Þannig á heildina litið er þetta engar smávægilegar uppfærslur. Þar sem ég fæst við alls konar verkefni, bæði rólegheita þrífótsvinnu í bland við tökur á háu ISO með björtum linsum, þá verð ég að segja að Nikon D810 gerði mjög góða myndavél (D800E) að bestu vél sem ég hef nokkurn tíma átt.

Er framtíðin án spegils?

Á Vestfjörðum, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 - 1/80s @ ISO 100
Á Vestfjörðum, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 – 1/80s @ ISO 100

Ég fékk lánaða Sony A7r hjá Nýherja í viku ferðalag um Vestfirði og Strandir í byrjun júní. Mig langaði að kynnast þessari verðlaunavél betur – í aðstæðum sem ég sá fyrir mér að hún hentaði vel. Stundum kemur sér vel að vera með léttari vél, sem maður grípur í og smellir bara af. Ég ákvað því að nota vélina mest án þrífót, nota auto-ISO og nota eingöngu þessar tvær sony/ziess linsur sem ég fékk lánaðar með vélinni: FE 35mm f/2.8 ZA og FE 55mm f/1.8 ZA.

Eldhraun við sólsetur, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/11 - 1/60s @ ISO 1000
Eldhraun við sólsetur, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/11 – 1/60s @ ISO 1000

Í stuttu máli kom vélin ákaflega vel út. Myndgæðin eru verulega góð, flagan í henni er sú sama í grunninn og í Nikon D800/E, þó að Nikon vinni öðruvísi úr gögnunum. Samt sem áður eru skrárnar keimlíkar Nikon D800/E hvað varðar lita- og tónadýpt. Sony A7r er létt og skemmtileg, húsið er verklegt, liggur vel í hendi og rafræni skoðarinn sá besti sem ég hef notað. Skjárinn er líka góður, nægilega bjartur til að hægt sé að nota hann í sól og frábært að fá histogram og hallamál fram bæði í rafræna skoðaranum og á skjánum. Ljósmælingin var almennt mjög fín, vélin var oftast að negla mælinguna – án þess að sprengja háljósin.

Litla Hlíð við Þingeyri, Sony A7r, FE 55mm f/1.8 ZA, f/1.8 - 1/5000s @ ISO 100
Litla Hlíð við Þingeyri, Sony A7r, FE 55mm f/1.8 ZA, f/1.8 – 1/5000s @ ISO 100

Ziess linsurnar eru virkilega fínar, góð skerpa, litir og mikrokontrast. Fókusinn er þokkalega hraður, þó að hann eigi nú töluvert í land með að ná fókushraða D-SLR. Þannig að A7r er tæpast vélin sem maður grípur í til að ljósmynda mikið action. Ég veit að töluvert af ljósmyndurum hafa fengið sér Sony A7r til að að bæta við D-SLR kitið, ekki síst Canon ljósmyndarar sem vilja hafa möguleika að fá meiri upplausn. Þá notast menn gjarnan við millihringi t.d. frá Metabones til að nota Canon EF linsur.

Lund Rover við Lómagnúp, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 - 1/100s @ ISO 100
Lund Rover við Lómagnúp, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 – 1/100s @ ISO 100

Sony A7r er frábær vél og góð kaup þar sem verðið á henni er það lægsta sem sést hefur fyrir full-frame 36MP myndavél. Það er því ekki skrítið að hún hefur fengið mjög góðar viðtökur um allan heim. Canon notendur hafa margir stokkið á hana til að hafa möguleika á því að nota bestu Canon glerin á vél sem gefur meiri upplausn en Canon býður upp á. Nikon D800 eigendur eiga kannski svolítið erfiðara með að réttlæta kaupin. Helsti gallinn við hana að það vantar sárlega góðan víðvinkill frá Sony. Jú, vissulega er hægt að nota millihringi og þannig nota gleiðhornalinsur frá Nikon. En heila málið fyrir mér er að fá létta vél, með nettum linsum sem virka fullkomlega með vélinni. Að troða Nikkor gleiðhornalinsum framan á hana með aðstoð millihringja er ekki alveg málið að mínu mati.

Sólarupprás við Arnarfjörð, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 - 1/20s @ ISO 100
Sólarupprás við Arnarfjörð, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 – 1/20s @ ISO 100

Engu að síður blóðlangar mig í Sony A7r, hún kemur með nýja möguleika og það eitthvað sem heillar mig alltaf. Vélin lætur lítið yfir sér og fólk verður ekki eins hrætt við mann vs. þegar maður mundar D-SLR fyrir framan það. Myndgæðin eru frábær og gæðin sem hún skilar með því allra besta sem gerist á markaðnum í dag. Það er eitthvað mjög heillandi við að hafa svona netta græju með sér og taka snap-shot sem eru samt sem áður í toppgæðum.

Ég get því óhætt mælt með Sony A7r og hvet alla til að kynna sér þennan kostagrip betur.

Spegillausa byltingin?

Hingað til hef ég ekki átt svokallaðar spegillausar (e. mirrorless) stafrænar vélar. Fyrir utan að nota hefðbundnar D-SLR vélar frá Canon eða Nikon notaði ég aðallega símann (iPhone).

Þegar Fuji kynnti til leiks X100 vélina var ég í fyrsta skipti nokkuð spenntur fyrir spegillausri stafrænni vél. Ég keypti hana þó ekki, þar sem ég sá að hún hafði nokkra galla sem ég taldi líklega til að þvælast fyrir notkun. Myndgæðin voru þó sannarlega til staðar. Þegar Fuji kom með nýlega með uppfærsluna -Fuji X100s þá ákvað ég hins vegar að slá til og prófa.

Það segir kannski meira en mörg orð að ég var það hrifinn að ég ákvað að taka líka Fuji X-Pro1 vélina ásamt XF 35mm f/1.4 og XF 14mm f/2.8 linsunum.

Stairway to Hell? Fuji X100s, f/8.0 – 1/320s @ ISO 200.

Ég hef alltaf haft gaman að því að nota ólík verkfæri. Ekki bara vegna þess að ég er tækjaóður, heldur líka vegna þess að oftast kemur eitthvað skemmtilegt út úr því að þurfa að hugsa hlutina svolítið upp á nýtt.

Það sem er sérstakt við þessar Fuji vélar er helst tvennt. Í fyrsta lagi bjóða þær upp á bæði rafrænan og optískan skoðara (EVF/OVF). Því eru vélarnar í senn rangefinder og TTL. Í öðru lagi hafa þær nýja tegund af Fuji X-Trans CMOS skynjara. Hann hefur annars konar uppröðun á RGB-litsíum og þarf því ekki AA-filter. Að losna við AA-filter þýðir meiri skerpa. En þar sem uppröðunin er ný af nálinni tók það töluverðan tíma fyrir hugbúnaðarframleiðendur að þróa stuðning við skynjarann. Lengi vel var enginn stuðningur og þeir sem fengu fyrstu vélarnar þurftu að láta sér JPEG skrár duga.

Búðir. Fuji X-Pro1, XF 35mm f/1.4, f/5.6 – 1/40s @ ISO 800.

Skoðum þetta með uppröðun RGB aðeins betur:
Bayer skynjarar hafa fasta uppbyggingu RGB litsía sem geta skapað moire, sérstaklega ef vélin er ekki með AA filter. X-Trans uppbyggingin brýtur upp litamynstrið og gerir þeim kleyft að sleppa AA filter. Það þýðir meiri upplausn miðað við stærð skynjara og skarpari útkoma.

Bayer mynstur:

RGRGRG
GBGBGB
RGRGRG
GBGBGB

X-Trans mynstur:

GGRGGB
GGBGGR
BRGBRG
GGRGGB
GGBGGR
BRGBRG

Gagnrýnin sem þessar vélar hafa fengið snýst helst um skynjarann. Þar sem hann hefur annað mynstur er töluvert þyngra fyrir hugbúnaðinn að að vinna úr hráskránum. Eins hefur þessi uppröðun skapað meiri hættu á göllum eins og litblæðingu (e. color bleeding). Nýjasta útgáfa Adobe af Camera RAW vinnur reyndar mikið betur úr skránum. Hingað til hef ég ekki rekist á neitt sem er óásættanlegt hvað þetta varðar. Það er hægt að fá fram moire í þessum vélum eins og öðrum. En svo lengi sem stafrænar myndavélar notast við svona útreikninga í stað þess að hafa raungildi fyrir RGB í sérhverjum pixel er hætta á reiknifeilum.

Útsýnið frá Reynisfjalli. Fuji X100s, f/8.0 – 1/300s @ ISO 200.

En heilt yfir er ég ánægður með þessar vélar. Þær eru mjög léttar og meðfærilegar, hönnun er góð og smíðin virkar sterk. Valmyndir og hubúnaðarstillingar aðgengilegar og Auto-ISO virkar mjög vel. Myndgæðin eru mjög góð – og koma sérstaklega á óvart á háu ISO. X100s er nánast hljóðlaus og töluvert sprækari að fókusa en stóri bróðirinn- X-Pro1. Hún getur stundum átt erfitt með að ná fókus í lélegri birtu og viðbragðið er aðeins hægara en X100s. Þannig að ef ég ætti að velja aðeins aðra yrði Fuji X100s fyrir valinu.

Lækaða landslagið

Búðir á Snæfellsnesi. Nikon D800E, Ziess Makro Planar 50mm f/2, f/2 - 1/1250s @ ISO 100
Búðir á Snæfellsnesi. Nikon D800E, Ziess Makro Planar 50mm f/2, f/2 – 1/1250s @ ISO 100

Mig langar svolítið að tala um landslags ljósmyndun. Það heyrir orðið til undantekninga að ég sjái ljósmynd af landslagi sem hreyfir við mér. Kemur þar helst tvennt til:

  1. Í fyrsta lagi er magnið í umferð svo gríðarlegt, að halda má að hver einasti einstaklingur sem á stafræna myndavél sé á launum við að ljósmynda landslag.
  2. Í öðru lagi erum við öll að taka sömu myndirnar. Fara á sömu staðina, með sömu vélarnar og sömu LEE filterana að taka sömu long-exposure-víðvinkils-grad-klisjuna.

En hvað veldur? Hafa virkilega allir sama smekk þegar kemur að landslags ljósmyndun?

Ætli það. Ég tel að ástæðuna sé helst að “þakka” samfélagsmiðlum á borð við feisbúkk, flickr og 500px. Mest lækaða landslagið er rosalega einsleitt. Það á það sameiginlegt að vera sykurhúðað og fallegt, yfirleitt mjög gleitt, graddað og tekið á löngum tíma – helst 30 sek eða meira. Og til að tryggja lækin eru vöðvarnir hnykklaðir aðeins of mikið. Sumarnóttinn er svo litrík að halda mætti að sýruskammtur fylgdi með myndvinnsluforritinu. Norðurljósin svo græn að Hulk myndi skammast sín.

Um tíma fannst mér að ekki væri hægt að taka “alvöru” landslagsmynd nema að vera með vélina á þrífæti, stillta á það ljósop sem gefur bestu upplausnina miðað við dýptarskerpu og að lýsingartíminn væri orðinn of langur fyrir handheldar tökur. Allt annað væri svik við landslagið.

Svo fór ég að hugsa. Er þetta það sem landslags ljósmyndun er fyrir mér? Að fylgja fórmúlu til að fá læk? Að fá viðurkenningu frá fólki á feisbúkk sem ég þekki jafnvel ekki neitt?

Ég væri að ljúga ef ég segði að lækin skiptu mig engu máli. Að fá jákvæð viðbrögð við því sem maður er að gera er gaman. En það er ekki sniðugt að festast í lækaða landslaginu.

Gatklettur við Arnarstapa. Nikon D800E, Ziess Makro Planar 50mm f/2, f/8 - 1/500s @ ISO 500.
Gatklettur við Arnarstapa. Nikon D800E, Ziess Makro Planar 50mm f/2, f/8 – 1/500s @ ISO 500.

Því er  ég orðinn doldið leiður á landslagi og hinum fullkomnu aðstæðum. Ætli það sé þá ekki ástæðan fyrir því að ég gleðst yfir “slæmu” veðri og “slæmri” birtu nú oðroð – frekar en blíðvirði. Þær aðstæður bjóða upp á eitthvað nýtt og ferskara.

Á ferð minni í síðustu viku með erlenda gesti, fékk ég fádæma veðurblíðu – nema tvo síðustu dagana. Það voru einu dagarnir sem ég tók upp myndavél. Ég notaði 50mm linsu, skaut handhelt og valdi meira að segja stundum stórt ljósop! Sjitt hvað ég er orðinn flippaður…

Ljósmyndaferð í janúar

Leiðsöguárið byrjaði með skemmtilegri ljósmyndaferð með þeim félögum Harry og Dougie. Þeir höfðu samband í desember og vildu fá 5 daga ferð til að ljósmynda norðurljós og veturinn á Íslandi.

Ég sótti þá félaga út á flugvöll seinnipart á þriðjudegi og svo var haldið beint að stað með stefnuna austur. Ég stoppaði fyrst með þá í Seltúni við Krýsvík, svona rétt til að koma þeim í gang – þó að birtan væri alveg að hverfa. Við ókum svo nýja suðurstrandarveginn og fengum dýrindis kvöldmat í Rauða húsinu á Eyrarbakka.

Fyrsti gististaður var hins vegar í Vík í Mýrdal á Hótel Lunda. Morguninn eftir var grenjandi rigning og rok, hressandi suðaustan fyrir allan peninginn. Við fórum af stað um sólarupprás og ljósmynduðum í Reynisfjöru. Þessi staður er nú ekkert síðri í góðu roki!

Reynisfjara black sand beach on the south coast of Iceland. Reynisdrangar sea stacs in background. January morning twilight. (Christopher Lund/©2013 Christopher Lund)

Það þarf að koma gestum okkar vel í skilning um hættuna í Reynisfjöru, en aldan þar getur verið mjög viðsjárverð. Sunnan rokið og rigning gerði okkur líka erfitt fyrir að mynda, enda komu regndropar á linsuna á augabragði. Þetta var fyrsta myndin sem ég tók þennan morgun og sú eina sem reyndist nothæf.

Við eyddum samt morgninum þarna, fórum svo í pylsur í Víkurskála og svo var líka ljósmyndað í fjörunni í Vík. Harry hefur komið tvisvar áður til Íslands og er gjörsamlega vitlaus í SS pylsur. Ekki sá fyrsti af mínum kúnnum sem kann vel við pylsurnar okkar. Lambakjötið í bland við svínið gerir gæfumuninn 🙂

Á leiðinni austur stoppuðum við hjá Foss á Síðu. Harry hafði orð á því að það væri nú meira líf yfir fossinum, en hann sá hann síðast í þurrkatíð að sumri. Regnið kom nú lárétt úr austri, svo það var lítið annað að gera en að mynda í skjóli við bílinn eða húsvegg. Þetta gamla skilti heillaði mig þarna við húsvegginn.

The old sign for the farm Foss á Síðu lies on the ground, by one of the older houses. The waterfall (also called Foss á Síðu) in background. The water comes from a lake called Þórutjörn. (Christopher Lund/©2013 Christopher Lund)

Ferðinni var svo haldið áfram í átt að þjóðgarðinum í Skaftafelli. Við ljósmyndum við Svínafellsjökul áður en birtan kláraðist og héldum svo áleiðis til Bjössa í Gerði, en þar áttum við eftir að gista næstu þrjár næturnar. Það er alltaf gott að koma í Gerði. Eitthvað fannst nú Dougie samt rúmin vera of lítil. Held að hann hafi bara verið fúll út af því að Harry fékk herbergi með tvíbreiðu rúmi. Það leystist þó allt farsællega og báðir voru þeir ánægðir með dvöl sína í Suðursveitinni.

Daginn eftir héldum við út að Jökulsárlóni til að sjá hvort það væri ekki ísjakar á ströndinni. Og maður lifandi, ég hef aldrei séð jafn mikið af ís á ströndinni! Bæði voru klakarnir margir og stórir. Það er strembið að mynda við þessar aðstæður, því þeir renna bara allir saman í rammanum. Ströndin var líka orðinn brött út af briminu og hvergi góður staður til að fanga ölduna á hreyfingu í kringum ísinn. Þá þarf maður að reyna finna form og þess háttar, eða bara skilja vélina eftir í bílnum og taka smá hugleiðslu á þessum magnaða stað.

Eftir dágóðan tíma á ströndinni fórum við upp að lóninu. Þar voru Bandaríkjamenn að taka myndir fyrir fyrirtæki sem framleiðir blautbúninga. Asskoti fínt að fá gaurinn inn í rammann á réttu augnabliki, rétt þegar rofaði aðeins til á himni og þessi hlýja birta kom í skýin fyrir ofan ísinn á lóninu.

Jökulsárlón Glacial Lagoon, Southeast Iceland. A surfer wearing a wet suite paddeling out towards the ice (Christopher Lund/©2013 Christopher Lund)

Dagurinn var fljótur að líða og gestirnir voru afar sáttir í þessu undralandi íssins. Daginn eftir áttum við pantaða íshellaferð með Einari í Hofsnesi. Einar er mikill fagmaður og frábær náungi. Eitthvað fékk Harry þó innilokunarkennd þegar inn í íshellinn var komið. Ég sá að hann var mjög óöruggur á leiðinni inn í hann, enda bæði sleipur ís og mjúk drulla inn í hellinum. Harry er slæmur í hnjánum og átti erfitt með að fóta sig. Þegar við vorum komnir inn var eins og hann ætlaði að fara að taka upp vélina og mynda, en hætti svo snarlega við og dreif sig bara út aftur. Ekkert við því að gera og við Dougie gátum lítið talað um fyrir honum.

Einar Rúnar Sigurðsson, Mountain Guide by the entrance of an Ice Cave in Svínafellsjökull Outlet Glacier.d (Christopher Lund/©2013 Christopher Lund)

Eftir íshellaferðina fór ég með þá félaga yfir í þjóðgarðinn og við fengum fallega birtu til að mynda speglun í tjörnum við Skaftafell. Veðrið var hvað best þennan dag og magnað hvað það er  staðbundið á þessu svæði. Við ókum úr rigningarsudda við Jökulsárlón og við Hof var brjálað rok, en dúnalogn inn við Svínafellsjökul aðeins örfáum kílómetrum austar. Fjöllin og jöklarnir búa til sín eigin veðurkerfi og ómögulegt að reiða sig of mikið á veðurspár á þessu svæði.

Svartifoss (Black Fall) waterfall in Skaftafell National Park in Iceland. The fall is surrounded by dark lava columns of Basalt, which gave rise to its name. (Christopher Lund/©2013 Christopher Lund)

Á síðasta degi var svo ekið í vestur í átt að höfuðborginni. Þeir mynduðu reyndar aftur ís á ströndinni í upphafi dags og svo byrjuðum við að bruna tilbaka. Ég vildi ljúka degi upp á Dyrhólaey og til að ná því mátti ekki stoppa of lengi í myndastoppunum á leiðinni. Við fengum ágætis birtu við Lómagnúp og náðum að ljúka ljósmynduninni upp á Dyrhólaey í allra síðustu birtu dagsins. Lýsingartíminn á myndinni þaðan er rétt tæpar fjórar mínútur – enginn LEE big stopper nauðsynlegur í þetta skiptið.

The small peninsula, or promontory, Dyrhólaey (120m high) is located on the south coast of Iceland, not far from the village Vík. It was formerly an island of volcanic origin, which is also known by the Icelandic word eyja meaning island. This view is to the south. (Christopher Lund/©2013 Christopher Lund)

Áður en ég kom þeim félögum út í Keflavík tók ég smá rúnt um Reykjavík – enda hafði Dougie aldrei séð borgina. Harry fékk einn skammt í viðbót á Bæjarins Beztu og staðfesti að þær voru töluvert betri þar enn í Víkurskála 🙂