Mun DSLR verða undir?

 (©2017 Christopher Lund)
Magnús Norðdahl forstjóri LS Retail opnar ConneXion Madrid ráðstefnuna.

Ég var að koma frá Madrid. Ég var þar að ljósmynda árlega ráðstefnu LS Retail. Þetta var í fyrsta skipti sem ég ákvað að nota alfarið Sony spegillausar myndavélar í svona verkefni. Fram að þessu hef ég valið að nota Nikon DSLR.

Ég hef nú átt Sony A7rII í eitt og hálft ár. Þó að þessar vélar séu góðar þá hafa þær sína galla. Helst er það slök ending á rafhlöðum og skortur á veðurþoli. Það tekur oft langan tíma að breyta stillingum á A7rII þar sem valmyndirnar eru flokkaðar á undarlegan hátt. Hönnunin ber þess merki að Sony hefur ekki áratuga reynslu í hönnun ljósmyndavéla fyrir fagmenn.

 (©2017 Christopher Lund)
Doug Stevens “The Retail Prophet” heldur fyrirlestur um framtíð verslunar.

En nýja Sony A9 vélin lofar góðu.  Sony hefur hlustað á notendur og bætt vélina á öllum þessum sviðum. Eins og Steve Jobs predikaði, þá snýst hönnun fyrst og fremst um virkni – fremur en útlit.

Hingað til hef ég ekki viljað taka undir það að spegillausar myndavélar muni útrýma DSLR. En nú þegar Sony, Fuji og meira að segja Hasselblad eru á góðri siglingu fer maður að spyrja sig hvort DSLR hönnun stafrænna myndavéla sé hreinlega á leiðinni út? 

Fjárhagsvandræði Nikon eru staðreynd og fyrirtækið er að endurskipuleggja stefnu sína. Ég hef aldrei skilið afhverju Nikon og Canon þurfa að vera með svo margar DSLR vélar á markaði ætlaðar áhugamönnum. Það hlýtur að kosta mikinn tíma og peninga að innleiða sífellt nýjar framleiðslulínur af vélum sem fljótt á litið eru allar eins!

Það vantar fókus á atvinnuvélarnar. Nikon D810 er að verða þriggja ára gömul. Verðið á flagskip vélunum Nikon D5 og Canon 1Dx MII er allt of hátt.  Sigma býður nú betri linsur fyrir allt að helmingsverð hinna. Það er því ekki undarlegt að salan dragist saman. Það er eins og þeir kunni ekki að keppa í nýju umhverfi.

Það er ljóst að þeir þurfa að bregðast hratt við ef þeir ætla ekki að missa viðskiptin. Það verður spennandi að sjá hvað gerist á þessu ári. Munum við sjá gömlu Risana vakna?

 

 

Er þess virði að uppfæra í Nikon D810?

Veiðivatnahraun lava field, Central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Veiðivatnahraun lava field, Central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Nú er ég búinn að nota Nikon D810 í um mánuð og kominn ágæt reynsla við hin ýmsu tökuskilyrði. Fyrst í stað var ég ekki alveg sannfærður um að virði þess að uppfæra, en eftir að hafa skoðað betur uppfærslurnar var nokkuð ljóst að kostir D810 umfram D800E væru þónokkrir.

Í fyrsta lagi er búið að fjarlægja með öllu svokallaðan Optical Low Pass Filter. Þessi filter er í öllum öðrum D-SLR vélum og er til þess að koma í veg fyrir moire, með því hreinlega að mýkja myndina – og um leið tapast skerpa. Þegar upplausnin er orðin eins mikil og raun ber vitni í D810 eru hins vegar tilfelli moire orðin hverfandi. Enginn OLPF filter þýðir enn meiri upplausn og skerpa.

Jökulgil at sunset, Interior of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Jökulgil at sunset, Interior of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Í öðru lagi er vélin töluvert sprækari, þökk sé um 30% hraðari örgjörva sem ber heitið Expeed 4. Vélin frýs ekki í nokkrar sekúndur eins og D800/E á stundum til með að gera, sérstaklega ef notandi fer strax í e-h menu-aðgerðir eftir að hafa tekið mynd . Lægsta ISO er nú ISO 64, sem kemur sér vel í landslagsljósmyndun og eins líka þegar notaðar eru mjög bjartar linsur. Expeed 4 eykur einnig úrvinnslugetuna á 36MP skránum úr fjórum römmum á sekúndu í fimm. Ef notuð eru hraðvirkustu minniskortin virðist vera hægt að skjóta stanslaust án þess að buffer eða flýtiminnið fyllist, sem verður að teljast vel af sér vikið miðað við stærðina á skránum frá 36MP skynjaranum.

Fókuskerfið býður nú upp á svokallað “Group-Area” sem eykur áreiðanleika í fókus. Ég tók sérstaklega eftir því að vélin var bæði fljótari að ná fókus við döpur birtuskilyrði – og eins virðist það auka nákvæmni, sem er snilld. Munurinn á D810 og D4 við þess konar aðstæður er því orðin minni.

Craterlake Hnausapollur (also named Bláhylur) in the central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Craterlake Hnausapollur (also named Bláhylur) in the central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Vélin býður loks upp á RAW-S sem er 9MP, sem er t.d. hentugt ef skjóta á TimeLapse, því 36MP fylla minniskortin og tölvurnar hratt. Ljósmæli er hægt að stilla á “Highlight Weighted Metering” sem gefur háljóssvæðum aukið gildi. Það kemur sér vel í tilfellum þar sem stór hluti myndefnis er dökkur en það sem skiptir máli er mikið ljósari – eins og t.d. á tónleikum eða leiksýningum. Quiet mode er loksins farið að standa undir nafni, þökk sé endurhönnun á spegilhúsinu.

Nú er líka hægt að virkja rafrænan forlokara (Electronic Front-curtain Shutter) þar sem vélin notar skynjarann sem forlokara. Það þýðir minni hreyfing við töku á löngum tíma, sem þýðir aftur minni hættu á lokarahristing sem skapar hugsanlega óskerpu í myndum.

Háifoss waterfall in Iceland. The river Fossá, a tributary of Þjórsá, drops here from a height of 122 m. This is the second highest waterfall of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Háifoss waterfall in Iceland. The river Fossá, a tributary of Þjórsá, drops here from a height of 122 m. This is the second highest waterfall of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Þegar það kemur að videotökum eru uppfærslurnar þær að vélin býður nú upp á 60p í Full-HD upplausn, það er hægt að skjóta efni á sama tíma inn á minniskort og útværa upptökugræju og eins eru fleiri möguleikar á stillingu á tíðnisviði hljóðupptöku. Vélin hefur ennfremur innbyggðan Stereo hljóðnema, og hægt er að kalla fram Zebra rendur í útbrennd háljóssvæði við videotöku.

Húsið sjálft hefur fengið smá andlitslyftingu, gripið er aðeins dýpra og vélin liggur betur í hendi. Rafhlöðuending er töluvert betri, hingað til hefur mér dugað að vera með eina auka rafhlöðu á löngum tökudegi, þar sem ég var oft komin á þá þriðju áður.

Rauðá river running through Gjáin in Þjórsárdalur, South Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Rauðá river running through Gjáin in Þjórsárdalur, South Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Þannig á heildina litið er þetta engar smávægilegar uppfærslur. Þar sem ég fæst við alls konar verkefni, bæði rólegheita þrífótsvinnu í bland við tökur á háu ISO með björtum linsum, þá verð ég að segja að Nikon D810 gerði mjög góða myndavél (D800E) að bestu vél sem ég hef nokkurn tíma átt.

Er framtíðin án spegils?

Á Vestfjörðum, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 - 1/80s @ ISO 100
Á Vestfjörðum, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 – 1/80s @ ISO 100

Ég fékk lánaða Sony A7r hjá Nýherja í viku ferðalag um Vestfirði og Strandir í byrjun júní. Mig langaði að kynnast þessari verðlaunavél betur – í aðstæðum sem ég sá fyrir mér að hún hentaði vel. Stundum kemur sér vel að vera með léttari vél, sem maður grípur í og smellir bara af. Ég ákvað því að nota vélina mest án þrífót, nota auto-ISO og nota eingöngu þessar tvær sony/ziess linsur sem ég fékk lánaðar með vélinni: FE 35mm f/2.8 ZA og FE 55mm f/1.8 ZA.

Eldhraun við sólsetur, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/11 - 1/60s @ ISO 1000
Eldhraun við sólsetur, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/11 – 1/60s @ ISO 1000

Í stuttu máli kom vélin ákaflega vel út. Myndgæðin eru verulega góð, flagan í henni er sú sama í grunninn og í Nikon D800/E, þó að Nikon vinni öðruvísi úr gögnunum. Samt sem áður eru skrárnar keimlíkar Nikon D800/E hvað varðar lita- og tónadýpt. Sony A7r er létt og skemmtileg, húsið er verklegt, liggur vel í hendi og rafræni skoðarinn sá besti sem ég hef notað. Skjárinn er líka góður, nægilega bjartur til að hægt sé að nota hann í sól og frábært að fá histogram og hallamál fram bæði í rafræna skoðaranum og á skjánum. Ljósmælingin var almennt mjög fín, vélin var oftast að negla mælinguna – án þess að sprengja háljósin.

Litla Hlíð við Þingeyri, Sony A7r, FE 55mm f/1.8 ZA, f/1.8 - 1/5000s @ ISO 100
Litla Hlíð við Þingeyri, Sony A7r, FE 55mm f/1.8 ZA, f/1.8 – 1/5000s @ ISO 100

Ziess linsurnar eru virkilega fínar, góð skerpa, litir og mikrokontrast. Fókusinn er þokkalega hraður, þó að hann eigi nú töluvert í land með að ná fókushraða D-SLR. Þannig að A7r er tæpast vélin sem maður grípur í til að ljósmynda mikið action. Ég veit að töluvert af ljósmyndurum hafa fengið sér Sony A7r til að að bæta við D-SLR kitið, ekki síst Canon ljósmyndarar sem vilja hafa möguleika að fá meiri upplausn. Þá notast menn gjarnan við millihringi t.d. frá Metabones til að nota Canon EF linsur.

Lund Rover við Lómagnúp, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 - 1/100s @ ISO 100
Lund Rover við Lómagnúp, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 – 1/100s @ ISO 100

Sony A7r er frábær vél og góð kaup þar sem verðið á henni er það lægsta sem sést hefur fyrir full-frame 36MP myndavél. Það er því ekki skrítið að hún hefur fengið mjög góðar viðtökur um allan heim. Canon notendur hafa margir stokkið á hana til að hafa möguleika á því að nota bestu Canon glerin á vél sem gefur meiri upplausn en Canon býður upp á. Nikon D800 eigendur eiga kannski svolítið erfiðara með að réttlæta kaupin. Helsti gallinn við hana að það vantar sárlega góðan víðvinkill frá Sony. Jú, vissulega er hægt að nota millihringi og þannig nota gleiðhornalinsur frá Nikon. En heila málið fyrir mér er að fá létta vél, með nettum linsum sem virka fullkomlega með vélinni. Að troða Nikkor gleiðhornalinsum framan á hana með aðstoð millihringja er ekki alveg málið að mínu mati.

Sólarupprás við Arnarfjörð, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 - 1/20s @ ISO 100
Sólarupprás við Arnarfjörð, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 – 1/20s @ ISO 100

Engu að síður blóðlangar mig í Sony A7r, hún kemur með nýja möguleika og það eitthvað sem heillar mig alltaf. Vélin lætur lítið yfir sér og fólk verður ekki eins hrætt við mann vs. þegar maður mundar D-SLR fyrir framan það. Myndgæðin eru frábær og gæðin sem hún skilar með því allra besta sem gerist á markaðnum í dag. Það er eitthvað mjög heillandi við að hafa svona netta græju með sér og taka snap-shot sem eru samt sem áður í toppgæðum.

Ég get því óhætt mælt með Sony A7r og hvet alla til að kynna sér þennan kostagrip betur.

Spegillausa byltingin?

Hingað til hef ég ekki átt svokallaðar spegillausar (e. mirrorless) stafrænar vélar. Fyrir utan að nota hefðbundnar D-SLR vélar frá Canon eða Nikon notaði ég aðallega símann (iPhone).

Þegar Fuji kynnti til leiks X100 vélina var ég í fyrsta skipti nokkuð spenntur fyrir spegillausri stafrænni vél. Ég keypti hana þó ekki, þar sem ég sá að hún hafði nokkra galla sem ég taldi líklega til að þvælast fyrir notkun. Myndgæðin voru þó sannarlega til staðar. Þegar Fuji kom með nýlega með uppfærsluna -Fuji X100s þá ákvað ég hins vegar að slá til og prófa.

Það segir kannski meira en mörg orð að ég var það hrifinn að ég ákvað að taka líka Fuji X-Pro1 vélina ásamt XF 35mm f/1.4 og XF 14mm f/2.8 linsunum.

Stairway to Hell? Fuji X100s, f/8.0 – 1/320s @ ISO 200.

Ég hef alltaf haft gaman að því að nota ólík verkfæri. Ekki bara vegna þess að ég er tækjaóður, heldur líka vegna þess að oftast kemur eitthvað skemmtilegt út úr því að þurfa að hugsa hlutina svolítið upp á nýtt.

Það sem er sérstakt við þessar Fuji vélar er helst tvennt. Í fyrsta lagi bjóða þær upp á bæði rafrænan og optískan skoðara (EVF/OVF). Því eru vélarnar í senn rangefinder og TTL. Í öðru lagi hafa þær nýja tegund af Fuji X-Trans CMOS skynjara. Hann hefur annars konar uppröðun á RGB-litsíum og þarf því ekki AA-filter. Að losna við AA-filter þýðir meiri skerpa. En þar sem uppröðunin er ný af nálinni tók það töluverðan tíma fyrir hugbúnaðarframleiðendur að þróa stuðning við skynjarann. Lengi vel var enginn stuðningur og þeir sem fengu fyrstu vélarnar þurftu að láta sér JPEG skrár duga.

Búðir. Fuji X-Pro1, XF 35mm f/1.4, f/5.6 – 1/40s @ ISO 800.

Skoðum þetta með uppröðun RGB aðeins betur:
Bayer skynjarar hafa fasta uppbyggingu RGB litsía sem geta skapað moire, sérstaklega ef vélin er ekki með AA filter. X-Trans uppbyggingin brýtur upp litamynstrið og gerir þeim kleyft að sleppa AA filter. Það þýðir meiri upplausn miðað við stærð skynjara og skarpari útkoma.

Bayer mynstur:

RGRGRG
GBGBGB
RGRGRG
GBGBGB

X-Trans mynstur:

GGRGGB
GGBGGR
BRGBRG
GGRGGB
GGBGGR
BRGBRG

Gagnrýnin sem þessar vélar hafa fengið snýst helst um skynjarann. Þar sem hann hefur annað mynstur er töluvert þyngra fyrir hugbúnaðinn að að vinna úr hráskránum. Eins hefur þessi uppröðun skapað meiri hættu á göllum eins og litblæðingu (e. color bleeding). Nýjasta útgáfa Adobe af Camera RAW vinnur reyndar mikið betur úr skránum. Hingað til hef ég ekki rekist á neitt sem er óásættanlegt hvað þetta varðar. Það er hægt að fá fram moire í þessum vélum eins og öðrum. En svo lengi sem stafrænar myndavélar notast við svona útreikninga í stað þess að hafa raungildi fyrir RGB í sérhverjum pixel er hætta á reiknifeilum.

Útsýnið frá Reynisfjalli. Fuji X100s, f/8.0 – 1/300s @ ISO 200.

En heilt yfir er ég ánægður með þessar vélar. Þær eru mjög léttar og meðfærilegar, hönnun er góð og smíðin virkar sterk. Valmyndir og hubúnaðarstillingar aðgengilegar og Auto-ISO virkar mjög vel. Myndgæðin eru mjög góð – og koma sérstaklega á óvart á háu ISO. X100s er nánast hljóðlaus og töluvert sprækari að fókusa en stóri bróðirinn- X-Pro1. Hún getur stundum átt erfitt með að ná fókus í lélegri birtu og viðbragðið er aðeins hægara en X100s. Þannig að ef ég ætti að velja aðeins aðra yrði Fuji X100s fyrir valinu.

Canon EOS 5D Mark III prófuð

Skálmöld á Bar 11. Canon EOS 5D Mark III, EF 50mm f/1.4, f/2 – 1/125s @ ISO 12.800

Þá kom loks að því að ég fengi að prófa Canon EOS 5D Mark III. Fékk vélina að láni hjá Nýherja ásamt nýju EF 24-70mm f/2.8L II og EF 70-200mm f/2.8L IS II linsunum um síðustu helgi.

Ég bar nýju fimmuna saman við bæði Nikon D800E og Nikon D4. Þetta eru þær vélar sem ég nota í dag. Hún keppir við þær báðar, þar sem hún er hefur samsuðu af eiginleikum þeirra. Hún er létt og meðfærileg í landslag líkt og D800E og ræður við krefjandi birtuskilyrði og mikinn hraða fyrir íþrótta- eða fréttaljósmyndun.

Það tekur ekki langa stund að finna að Canon hefur gert margar uppfærslur frá síðustu kynslóð.  Samkvæmt Canon á 5D Mark III að skila 2 ljósopum betri útkomu á háu ISO en forverinn 5D Mark II. Og það er engin lygi. Myndir teknar á ISO 12.800 eru mjög hreinar miðað við sama ljósnæmni á 5D Mark II. Hér eru þrjár myndir sem gaman er að skoða. Ein úr hverri vél, allar skotnar við sömu aðstæður. Engin myndvinnsla hefur farið fram á þeim. Eingöngu sjálfgefnar grunnstillingar úr Lightroom – fyrir utan að stilla grájafnvægi á tungsten.

Canon EOS 5D Mark III, EF 50mm f/1.4, f/2 – 1/125s @ ISO 12.800
Nikon D800E, Ziess Makro Planar T* 50mm f/2, f/2 – 125s @ ISO 12.800
Nikon D4, Nikkor 50mm f/1.4G, f/2 – 1/125s @ ISO 12.800.

Ef við skoðum þessar myndir hér að ofan sjáum við að allar þessar vélar skila merkilega góðum myndum á ISO 12.800. Þegar við köfum dýpra má sjá að karakterinn í 5D Mark III er svolítið grófari en úr D4 en D800E er svo aftur á móti grófari en 5D Mark III. Engin þeirra sýnir lita-suð (color noise) né áberandi rákir (banding). D800E virkar flatari og hefur líkast til nokkuð minna tónasvið við þetta háa ljósnæmni.

Hér er samanburður á 5D Mark III og Nikon D4 (smellið á myndir til að sjá 100% stærð):

 

Hér er samanburður á 5D Mark III og Nikon D800E (smellið á myndir til að sjá 100% stærð):

 

Fókusdýptin og fókusplanið er ekki eins á þessum myndum, enda skotið handhelt. Að dæma hér um skerpu og þess háttar er því til lítils. Ég er  fyrst og fremst að skoða karakterinn í vélunum og meðhöndlun þeirra á þessu háu ljósnæmni.

Þegar við færum okkur enn hærra á ljósnæmniskalanum, byrjar að halla aðeins á 5D Mark III ef hún er borin saman við Nikon D4. Ég myndi þó forðast að skjóta á ISO 25.600 á báðum vélum.  Bæði 5D Mark III og Nikon D4 sýna hér rákir (banding). Tónasviðið er orðið afar takmarkað á svona háu ISO. Nikon D4 viðheldur meiri mýkt og betri aðskilnaði í skuggasvæðum að mínu mati. Litir virðast líka ögn hreinni, sést hvað best í grænu röndunum í bolnum.

En hversu oft neyðist maður til að vinna á svona háu ljósnæmi? Það fer auðvitað eftir ljósmyndaranum og hvað hann er helst að mynda. En að fá svona góða útkomu á ISO 12.800 er ótrúlegt. Ég er reyndar á því að engin þeirra sé þó eins góð og “gamla” Nikon D3s þegar kemur að háu ISO. Þessi mynd frá Eyjafjallajökulsgosinu árið 2010 er tekin á Nikon D3s á ISO 25.600 og ég get ekki séð neina stöllun eða rákir. Kontrast og litir eru fáranlega góðir þrátt fyrir svona hátt ljósnæmni.

Eyjafjallajökull. Nikon D3s, Nikkor AF-S 70-200mm f/2.8G VR II, f/2.8 – 1/200s @ ISO 25.600.

En nóg um það. Nýja EF 24-70mm f/2.8L II linsan er frábær. Mikil bæting frá þeirri eldri, sem ég var aldrei alveg sáttur við. Frábær skerpa yfir allt brennivíddar sviðið og karakterinn er fallegur. Mikil upplausnargeta, fallegt bokeh og maður finnur bara að smíðin er mikið vandaðri. Ég hafði ekki tíma til að liggja yfir því að bera hana saman við Nikkor 24-70mm f/2.8G, en hún er alla vega ekki lakari linsa, svo mikið er víst.

Ari Carl og Gunnar Franz. Canon EOS 5D Mark III, EF 24-70mm f/2.8L II, f/2.8 – 1/160 @ ISO 2.000.

Þessi mynd af Ara og Gunnari er alveg óunnin beint úr vél. Aðdáunarvert hvað grájafnvægið er gott og mér finnst skerpa og bokeh mjög fallegt. Skotið á 47mm brennivídd. Þessar nýju zoom linsur eru draumur að nota með 5D Mark III, fókusinn er hraður og öruggur. Þær eru sannarlega ekki ódýrar, en hér fær maður það sem borgað er fyrir. Frábærar linsur hjá Canon og þeir hafa svarað Nikon fyllilega með þessum linsum. Fókuskerfið er greinilega vel lukkað og Canon hafa gert vel í því að einfalda flóknar stillingar þess með svokölluðum Cases sem hjálpa notendanum að velja réttar stillingar miðað við notkun.

Það eina sem fór í taugarnar á mér að einhverju ráði við Canon 5D Mark III, er að hún sýnir ekki með lýsingu, hvaða fókuspunktar er í notkun í skoðaranum. Þeir lýsa bara ef notað er single shot mode  – og bara þegar fókus er náð. Þeir lýsa ekkert, ef ljósmyndað er með dýnamískum AI Servo fókus. Ég nota nefnilega myndavélar þannig að ég nota nánast alltaf  dýnamískan fókus og ræsi hann með AF-ON takkanum (sem er aftan á húsinu) í stað þess að ræsa fókus með afsmelli-takkanum. Þannig hef ég betri stjórn á fókus og þarf ekki sífellt að vera að styðja afsmellitakann til hálfs til að fókusera.

Jón Geir trommari í Skálmöld. Canon EOS 5D Mark III, EF 70-200mm f/2.8L IS II, f/2.8 – 1/200s @ ISO 12.800.

Þetta háði mér nokkuð þegar ég var að skjóta myndirnar á Skálmaldar-tónleikunum á Bar 11. Við svona aðstæður er vont að vera ekki viss hvar vélin er að fókusera. Eins finnst mér þægilegra að skipta á milli fókuspunkta á Nikon D4 þar sem ekki þarf að nota tvo takka til þess líkt og á 5D Mark III.  Þar er fyrst stutt á fókuspunkta-hnapp og svo valið með litla joystick takkanum. Á Nikon D4 þarf eingöngu að velja með joystick takka og því fljótlegra að flytja punkta til og frá. Eins grunar mig að noise hefði verið aðeins minna úr D4 í þessum aðstæðum. Ég var þó ekki með hana líka til samanburðar, enda takmörk fyrir því hvað maður nennir að bera mikið að búnaði með sér niður í bæ á laugardagskveldi í þungarokk og öldrykkju!

Það sem heillar mig mest við 5D Mark III er þetta frábæra silent mode sem vélin býður upp á. Ég tók nokkrar myndir í afmæli á sunnudaginn var og gestirnir tóku ekki eftir því að ég hafði tekið mynd. Um leið og það er kominn smá kliður þá heyrist ekkert þegar smellt er af. Þessu ná þeir hjá Canon fram með nýrri hönnum, sem dempar spegilinn þegar hann kemur tilbaka eftir að smellt er af. Þrátt fyrir að hægja á því ferli, er hægt að skjóta 3 ramma á sekúndu í silent mode.

Á heildina litið er Canon EOS 5D Mark III ekki bara smá uppfærsla á 5D Mark II (eins og ég hef heyrt suma segja). Hún er án efa besta D-SLR myndavél sem Canon hefur framleitt og klárlega uppfærslunar virði. Fókuskerfið er frábært, bæting í ljósnæmni upp á 2 ljósop, sterkara hús sem situr enn betur í hönd, bjartur og skarpur skjár og snilldarlegt silent mode. Hún er mikið hraðvirkari en 5D Mark II og myndirnar hafa stærra tónasvið og betri liti.

En af hverju er ég að skoða Canon? Er ég að fara að skipta?

Ætli það. Ég hef hins vegar gaman að því að setja mig inn í það hvað er í boði hverju sinni. Ef þessi vél hefði komið fram á svipuðum tíma og ég keypti Nikon D3s, þá hefði ég líkast til dvalið áfram í Canon landi. Sú vél var einstök á sínum tíma. Nikon hafði ákveðna forystu um tíma, en í dag held ég munurinn sé nánast enginn. Megapixlar skipta minna máli en fólk heldur. Ég held að þónokkrir hafa áttað sig á því þegar þeir keyptu Nikon D800. Sú vel er frábær, en klárlega ekki fyrir alla.

Fyrstu vikurnar með D800

Niagara Falls. Nikon D800E, AF-S Nikkor 24-70mm f/2.8G, f/8 – 1/200s @ ISO 200

Nú hef ég átt Nikon D800 vél í nokkrar vikur og því orðið tímabært að leggja nokkur orð í belg varðandi þessa græju. Ég hafði talsverðar væntingar til D800, en ég átti ekki von á því að hún myndi fara þetta mikið framúr þeim. Ég held að það sé óhætt að segja að Nikon D800 sé myndavél sem setur ný viðmið fyrir D-SLR myndavélar.

Margir höfðu sínar efasemdir þegar ljóst var að upplausnin væri 36 milljón pixlar. Samkv. öllu ætti slík vél ekki að henta nema í ljósmyndatökur við gott ljós og notkun á lágri ljósnæmni. Ennfremur vildu margir meina að það væru fáar linsur sem hægt væri að nota með slíkri upplausn.

Stakkholtsgjá. Nikon D800E, Ziess Distagon T* 21mm f/2.8, f/8 – 0.5s @ ISO 100

Vissulega eru 36 MP krefjandi upplausn fyrir optíkina. En ef maður telur sig á annað borð hafa þörf fyrir svona háa upplausn er ljóst að maður þarf líka bestu glerin. Meðhöndlun D800 á myndsuði (e. noise) er góð – og ef maður tekur upplausnina með í reikninginn er hún með ólíkindum góð. Sú staðreynd gerði það að verkum að ég ákvað að uppfæra ekki í Nikon D4 úr D3s, heldur bætti ég við mig D800. Ég er því með bæði D800 og D800E vélar í dag.

Klassíski listdansskólinn. Nikon D800E, AF-S Nikkor 24-70mm f/2.8G, f/3.2 – 1/250s, ISO 6400

D3s og D4 húsin eru auðvitað mikið verklegri og hraðvirkari, en um leið þyngri og fyrirferðarmeiri. Verkefnin mín þessa dagana krefjast síður svona mikils hraða og léttari vélar er kostur. Ég útiloka ekki að fara í D4 seinna (eða hreinlega kaupa D3s aftur) – en eins og staðan er núna er ég afar sáttur með þessi tvö D800 hús.

Nokkuð hefur verið rætt um diffraction í tengslum við Nikon D800. Diffraction er optískur effekt sem hefur áhrif á upplausnarhæfni linsunar sem notuð er. Ljós sem ferðast í gegnum mjög þröngt/lítið ljósop hættir að fara beint og byrjar að sveiflast/tvístrast sem kemur niður á skerpunni. Því er mikilvægt að þekkja takmörk linsunar til að vita hvaða ljósop gefur bestu dýptarskerpuna – án þess að koma niður á upplausnarhæfni vegna diffraction.

Arndís. Nikon D800E, Micro-Nikkor 60mm f/2.8D, f3.2 – 1/250s, ISO 400

Það er algengur misskilningur að myndavél með háa upplausn auki líkur á diffraction. Hún er ætíð sú sama enda tengist diffraction linsunni en ekki vélinni. Hins vegar sér maður þennan galla betur við meiri stækkun við að skoða háupplausnar mynd.

Það sama gildir varðandi aðra linsufeila eins og krómatíska galla eða bjögun og ef fókusplanið er ekki á nákvæmlega réttum stað. Því má segja að D800 krefjist meira af ljósmyndaranum sökum upplausnar sinnar.

Jökulsárlón. Nikon D800E, AF-S Nikkor 24-70mm f/2.8G, f/11 – 3.0s, ISO 100

Mér líður því svolítið eins og ég hafi verið að færa mig úr 35mm í medium format – án þess að hafa skipt út heilu kerfi með tilheyrandi kostnaði. Ég er fullviss að Canon mun koma með sína háupplausnarvél á árinu – og held að þeir sem hafa fjárfest talsvert í linsum ættu að anda rólega. 5D Mark III var bara fyrsti hálfleikur þeim megin.

 

Vantar fókus?

Fókus er mikilvægur í ljósmyndun, sérstaklega þegar ljósmyndað er á þann hátt að dýptarskerpa er ekki mikil. Sjálfvirki fókusinn í stafrænum myndavélum verður sífellt fullkomnari og hraðvirkari. Margir ljósmyndarar (ég þar með talinn) uppfæra gjarnan búnað sinn þegar nýjar og hraðvirkari vélar koma á markað. En nýjar vélar tryggja ekki betri myndir, því miður.

Ég man þegar ég var nýlega búinn að fá Nikon D3s og fór í verkefni þar sem ég ljósmyndaði dansara heilan dag. Ég skaut  mjög mikið, því vélin bauð jú upp á mikinn hraða og fókuskerfið var alveg magnað. Þetta var tveggja daga verkefni og eftir fyrri daginn var kom ég í hús með um 1500 ramma. Ég byrjaði að fara yfir efnið og sá fljótt að þrátt fyrir að vera með besta verkfærið á markaðnum í svona tökur, var ég ekki með hátt hlutfall af  góðum römmum. Þetta var alveg í lagi skerpu- og lýsingarlega, en þegar maður myndar dansara er tímasetningin mikilvægust. Ég var með mikið að af myndum sem voru annað hvort teknar aðeins of snemma eða of seint – þrátt fyrir að vera að skjóta á köflum 8-9 ramma á sekúndu!

Ég klóraði mér svolítið í hausnum yfir þessu og skoðaði myndir sem ég hafði tekið fyrir nokkrum árum við áþekkar aðstæður. Þá hafði ég unnið með vél sem var engan vegin eins hraðvirk, hvorki fókuskerfið né geta hennar við að háma í sig megapixla endalaust. Mappan sú geymdi hins vegar mun hærra hlutfall af góðum myndum. Ég kveikti strax á því hvað ég var að gera vitlaust.

Með nýju ofurvélina í höndunum fór ég að trúa því að hún skipti meira máli en hausinn á mér. Seinni tökudaginn tók ég mun færri myndir. Ég kom samt með mikið fleiri góða ramma í hús. Ástæðan var sú að ég fór að nota minn eigin fókus. Ljósmyndari sem er orðinn meira upptekinn af búnaðnum en myndefninu tekur seint góðar myndir.

Canon EOS 5D Mark III

Canon hefur nú svipt hulunni af uppfærslu á hinni vinsælu 5D Mark II. Nýja vélin heitir einfaldlega 5D Mark III. Viðbrögðin láta ekki á sér standa. Annað hvort eru menn afar ánægðir eða óánægðir. Við fyrstu sýn virðist Canon uppfæra allt það sem Mark II vélin hefur verið gagnrýnd fyrir. Fókuskerfið er það sama og í nýju EOS 1DX vélinni og húsið er sterkbyggðara og betur veðurþolið. Vélin er mikið sprækari og ræður við 6 ramma á sekúndu. Canon segir að að nýja vélin skili um tveggja ljósops bætingu við hátt ljósnæmni, ISO 3200 á þeirri nýju á að vera sambærilegt við ISO 800 á Mark II. Samt á Canon 1DX að vera enn betri samkv. Canon, þó munurinn sé varla mikill.

Þeir sem eru óánægðir eiga það flestir sameiginlegt að vilja meiri pixla fyrir peninginn. Ég seldi hluta af Canon dótinu mínu á sínum tíma til að kaupa Nikon D3s. Sú vél opnaði alveg nýja möguleika fyrir mér. Að fara úr 21 MP í 12.5 MP skipti mig engu máli. Ég hélt eftir einni Canon EOS 5D Mark II og skipti út EF linsum, einfaldaði kittið þar töluvert á sama tíma og ég jók við dótið í Nikon. Ég hef lengi talað um að gæði pixla skiptir meira máli en fjöldi þeirra. Hvernig skynjarar ráða við litadýpt og tónasvið skiptir mig meira máli en upplausn. Nú er nýja 5D Mark III er kominn með 14 bita hliðrænan/stafrænan breyti og Digig 5 örgjörvinn er líka með 14 bita dýpt. Þetta þýðir að nýja vélin á að geta skilað töluvert meiri dýpt í myndum. Það finnst mér ákaflega spennandi!

Litakarakter skiptir einnig máli og mér finnst það gleymast svolítið í umræðum um stafrænar myndavélar. Hún á það til að snúast mest um megapixla og hátt ISO. Tökum fyrstu fimmuna sem dæmi. Hún er enn að seljast á þokkalega háu verði fyrir vél sem kom á markað 2005. Ástæðan er ekki síst karakterinn sem hún hefur. Þeir sem hafa átt slíka vél og uppfærðu í 5D Mark II vita sjálfsagt hvað ég er að tala um.

Sama er upp á teningnum varðandi Nikon D3x. Vélin er komin til ára sinna, en selst enn á háu verði. Það er litakarakter og hvernig vélin skilar stóru tónasviði sem er sjarminn við hana. Hún er langt í frá það sprækasta þarna úti, en hún hefur ákveðinn karakter sem menn falla fyrir.

Nú er ég mest spenntur að sjá hvað af þessum nýju vélum frá Canon og Nikon sé mest að mínu skapi. Það verður gaman að fá að prófa þær og svo hugsanlega uppfæra eitthvað af búnaðnum fyrir sumarið!

 

Er meira, meira?

Nikon D800

Nikon kynnir til leiks í dag Nikon D800 og Nikon D800E. E-týpan er án AA-filters en hlutverk hans er í raun að mýkja myndina á skynjaranum til að koma í veg fyrir galla sem kallast móri (e. moire). Móri skapast þegar eitthvað í myndefninu hefur mynstur eða línur sem falla illa að mynstri RGB litsía sem eru settar fyrir ofan pixlana á skynjaranum (Bayern-filter).

Skynjari í stafrænni myndavél er ljósnæmur. Hann gefur upplýsingar um ljósmagnið sem fellur á hann. Hann veit hins vegar ekkert um lit ljóssins. Rétt eins og í filmu, þar sem það eru þrjú emulsjón lög sem lesa rautt, grænt og blátt ljós, þarf skynjari í stafrænni myndavél að geta lesið litina alla og skilað niðurstöðu fyrir þá alla í sérhverjum punkti. Til eru þrjár leiðir til að ná því fram:

  1. Taka þrjár myndir með rauðum, grænum og bláum litfilter og setja svo myndirnar saman (multishot aðferð).
  2. Setja litfiltersmosaík yfir skynjarann.
  3. Skipta ljósinu með prisma í þrennt og setja þrjá skynjara með litfilter fyrir rauðan, grænan og bláan og svo eru þessar þrjár myndir sameinaðar (beamsplitter aðferð). Sú filtermosaík sem mest er notuð í stafrænum myndavélum heitir Bayern-matrix. Samsetningin er svona

bayern2.gif
Eins og sjá má er tvisvar sinnum fleiri grænir fletir en rauðir og bláir. Ástæðan er sú að augun okkar eru næmari fyrir grænu ljósi en rauðu og bláu.

Véllin þarf því að umbreyta gögnunum frá skynjaranum í litmynd sem inniheldur gildi fyrir RGB í sérhverjum pixli myndarinnar. Á ensku er talað um þetta ferli sem demosaicing. Þegar við skjótum í JPEG gerir vélin þetta en ef við skjótum í RAW gerir myndvinnsluforritið það.

Ef eitthvað í mynd fellur illa að þessu mynstri RGB filtera koma fram gallar (móri). Við að mýkja aðeins myndina (í raun taka úr fókus lítllega) losnar maður oftast við þennan galla.

Þegar pixlar eru orðnir svo þéttir og smáir, eins og raun ber vitni í nýju Nikon D800, þá mun AA-filter hafa sjáanlega meiri áhrif en hjá vélum sem hafa lægri upplausn. Þess vegna býður Nikon upp á tvær útfærslur af vélinni. Þeir sem liggja yfir skerpu og smáatriðum geta keypt D800E en hinir D800 (eru það einhverjir?). D800E mun þó skapa meiri eftirvinnslu við ákveðnar aðstæður.

Nikon hefur póstað sýnishornamyndum í fullri upplausn frá D800 og D800E – en að sjálfsögðu hafa þeir ekki myndir af sama viðfangsefni teknar á báðar vélarnar. Þá væri of auðvelt fyrir fólk að bera saman! Annars lítur D800/E mjög vel út á pappírunum og þessar sýnishornamyndir lofa góðu. Það er því nokkuð ljóst að vélin á eftir að seljast í bílförmum, ekki síst í ljósi þess að verðið er frekar gott fyrir svona stóra uppfærslu.

Ég bíð spenntur eftir því að sjá hvernig hún kemur út í samanburði við hina yndislegu Nikon D3x. Sú vél ræður við breiðasta tónasvið allra D-SLR véla og hefur karakter sem mér þykir afar fallegur. Persónulega vegur þetta þyngra í mínum huga en upplausn, þó hún sé vissulega stórt atriði.

Hér er slóð á ítarlega umfjöllun robgalbraith um Nikon D800

 

 

Er minna meira?

Canon S100

Það er mikið um að vera á myndavélamarkaði um þessar mundir. Framleiðendur keppast við að koma með nýjar vélar og útspil Nikon með sitt nýja mirrorless Nikon 1 kerfi virðist fara nokkuð vel af stað, ef marka má sölutölur vestanhafs.

Sjálfur er ég ekkert rosalega spenntur yfir þessum mirrorless vélum með útskiptanlegum linsum. Undantekningin er helst Fuji Pro X1 – þó ekki nema bara fyrir það hversu falleg hún er. Hvort ég kæmi til með nota svona vél mikið er annað mál. Ég hef nefnilega aldrei náð almennilegum tökum á því að nota rangefinder í annað en statísk viðfangsefni. Fínt í landslag og hluti þar sem maður hefur nægan tíma til að ramma viðfangsefnið inn og fókusera. Í portrett og önnur dýnamískari viðfangsefni er ég glataður með rangefinder.

Vetrarstemning við Bugðu. Canon S100 @ISO 80/16:9 Crop Mode RAW+JPEG
Canon G1X

Svo finnst mér það bara vera e-h þannig að annað hvort nota ég með vél með skiptanlegum linsum (D-SLR) eða bara litla handhæga vél með góðu zoom-sviði. Því er ég töluvert spenntur fyrir Canon G1X. Hún er með mjög stórum skynjara miðað við aðrar vélar af þessari stærðargráðu og sýnishornamyndirnar sem ég hef séð úr henni lofa mjög góðu. Útlitið er reyndar svolítið kanntað og klossað, hún virkar eiginlega eins og eldra módel af G-línunni, en það er svo sem aukaatriði.

Í gegnum tíðina hef ég átt svolítið af stafrænum vasamyndavélum. Flestar hafa átt það sameiginlegt að rísa ekki undir væntingu mínum og verið afar lítið notaðar.

Það breyttist þó með komu Canon S90. Hún var sú fyrsta sem bjó yfir nógu miklum myndgæðum að ég nennti að taka hana með mér. Nú er ég svo kominn með Canon S100 sem er snyrtileg uppfærsla. Á milli kom reyndar S95, sem var uppfærsla sem mér fannst ekki taka því að fara út í.

Canon S100 hefur nýjan CMOS skynjara, en Canon S90 og S95 hefur CCD skynjara. Hann skilar aðeins meiri upplausn (12 vs 10 MP) og töluvert betri gæðum á hærri ISO stillingum, en það munar um það bil einu ljósopi. Canon S100 ræður ennfremur við Full HD video / 1080p @ 24 fps. Það er svo hægt að fókusera enn nær í macro tökum eða niður í 3 cm úr 5 cm.

Piparkökuhús með sætu þaki. Canon S100 @ISO 400/RAW

Linsan er nefnilega ný, en hún dekkar nú stærra brennivíddarsvið sem samsvarar 24-120mm miðað við 35mm format.  Á Canon S90/95 er það 28-105mm. Einn ókostur við nýju linsuna er sá að stærsta ljósop á lengri endann er f/5.9 vs. f/4.9 áður. Einnig er ljósop f/2.0 eingöngu mögulegt á víðustu 24mm stillingu. Á 35mm brennivídd er stærsta ljósop f/2.8 á meðan Canon S90/95 býður ennþá f/2.0. Kannski ekki margir að velta sér upp úr þessu, en ég var hrifinn af því að geta notað f/2.0 á 35mm brennivídd til þess að einangra viðfangsefnið frá bakgrunni betur.

Nýtt í S100 er innbyggð GPS hnit og ND filter auk þess sem hægt er að skjóta ofurhæg myndskeið á 240 fps. En stærðin á slíku myndskeiði er reyndar takmarkað við 320×240 pixla. Full HD videoið er býnsa gott, sérstaklega ef maður er að mynda við þokkaleg birtuskilyrði og hristivörnin hjálpar til við að halda myndinni sæmilega stöðugri við töku. Dæmi um slíkt má sjá hér að ofan.

Hér er svo að finna fleiri myndir úr Canon S100 – lykilorðið er S100. Ég ákvað að hafa aðgengi að fullri upplausn svo þið getið halað myndunum niður til að skoða útkomuna betur. Ég hef ekki skerpt myndirnar í eftirvinnslu og leiðrétti ekki linsuna eins og auðvelt er að gera. Allar myndirnar eru skotnar í RAW og unnar í Lightroom 4 beta.

Vinsamlegast virðið höfundarréttinn og notið myndirnar aðeins í þessum eina tilgangi.