Spegill, spegill…

Fyrir þremur árum keypti ég fyrstu Sony vélina mína. Það var Sony A7rII. Ég átti í ákveðnu ástar/ -hatursambandi við þá vél. Ég elskaði myndgæðin, hristivörnina og fókuskerfið – sérstaklega Eye-focus möguleikann. Ég hataði lélega rafhlöðuendingu og hversu óþarflega flókið það gat verið að breyta stillingum á henni. Ég var ekki tilbúinn að yfirgefa Nikon D-SLR og var því með tvö 35mm “full-frame” kerfi um tíma.

Louis Mendes, New York City. Pentax 645z, 75mm f/2.8.

Svo kom tækifæri á að eignast Pentax 645z medium format með því að skipta út Sony fyrir Pentax. Ég stökk á það, jafnvel þó að Pentaxinn væri hugsanlega ákveðinn “dead-end” varðandi endursölu, enda markhópurinn fyrir svona vél talsvert minni. En ég sé ekki eftir því. Medium format opnaði nýja vídd fyrir mig og hefur karakter sem hvorki D-SLR eða spegillausar vélar hafa.

Svo kom uppfærsla í Nikon D850. Æðisleg vél og mikil bæting frá D810. En með aukinni upplausn skynjarans kom betur í ljós yfirburðir Sony hvað varðar skerpu og upplausn í linsum. Allar björtu Nikon prímurnar mínar áttu ekki roð í sömu brennivíddir frá Sony, Ziess – eða Sigma Art línuna. Linsur hafa allar sinn karakter, sem er sér kapituli út af fyrir sig. Skerpa er ekki endilega aðalatriðið en krómatískir feilar geta eyðilagt myndir í ákveðnum aðstæðum. Ég skipti út Nikon prímunum (35mm f/1.4, 58mm f/1.4 og 85mm f/1.4) fyrir Sigma Art og var í betri málum við að ljósmynda á ljósopi f/1.4 eða f/2.0. En það var samt eitthvað sem vantaði – a.m.k. fyrir hluta af þeim verkefnum sem ég þarf að leysa.

Sigma Art línan fyrir Sony E-mount.

Sko, ef ég væri bara að skjóta landslag þá myndi þetta ekki skipta neinu máli. Nikon D850 er D-SLR kóngurinn í landslagi og ákaflega góð vél. En fyrir önnur verkefni – þar sem fókusnákvæmni og þörf fyrir á að vinna á lægri lokarahraða án þrífóts er til staðar – þá er munurinn áþreifanlegur.

María Ellingsen. Sony A7rII, FE 55mm f/1.8 ZA.

Það sem ég saknaði mest var hristivörnin í húsinu (sem virkar þá fyrir allar linsur óháð tegund) og Eye focus kerfið. Þessir tveir eiginleikar í Sony Alpha vélunum eru algjörlega magnaðir. Hlutfall skarpra og nothæfra mynda er einfaldlega hærra á þessum vélum við þess konar aðstæður. Því ákvað ég – eftir mikla yfirlegu – að losa Nikon búnaðinn minn og færa mig aftur í Sony.

Nú er komin þriðja kynslóð af A7r, þar sem rafhlöðuendingin er frábær og myndavélin er betur hönnuð og veðurvarin. Valmyndir fyrir stillingarnar eru ennþá of flóknar að mínu mati, en ný hönnun með fleiri sérsniðnum tökkum og valmyndum leysir þó þann vanda betur en á A7 rII.

Nú er ég að byggja upp linsusafnið fyrir Sony, er kominn með 24-70mm f/2.8 GM og 70-200mm f/2.8 GM. Ég lét svo skipta um lens mount á Sigma Art linsunum sem ég var búinn að kaupa fyrir Nikon. Með tíð og tíma hef ég hugsað mér að taka 16-35mm f/2.8 GM og jafnvel 100-400mm f/4.5-5.6 sem er alveg hreint mögnuð linsa. Nýja 400mm f/2.8 væri náttúrulega draumur, en aðeins of stór biti miðað við notkunarsviðið mitt (væri “no brainer” ef ég væri mikið að ljósmynda sport eða fugla).

Canon TS-E 24mm linsa á Sony Alpha.

Möguleikar á að nota linsur frá nánast hvaða framleiðanda með breytistykki er líka stór kostur varðandi Sony. Ég nota t.d. svokallaðar tilt/shift linsur reglulega og möguleikinn á að nota Canon TS-E 24mm f/3.5 á Sony A7rIII er algjör snilld. Nýju speglalausu vélarnar frá Nikon (Z6 og Z7) styðja ekki annað en linsur frá Nikon. Mér finnst það afleikur hjá Nikon, því akkúrat þessi möguleiki er einn af hornsteinum vinsælda Sony Alpha. Þannig gat Sony keypt sér tíma til að byggja upp linsusafnið sitt, sem nú er orðið ansi þétt, sérstaklega í ljósi þess hversu vel þeim hefur tekist upp gæðalega.

Það er hægt að stökkva á milli kerfa endalaust í takt við uppfærslur hjá framleiðendum. Það er dýrt spaug að skipta alveg um merki og fæstir gera það nema vera fullvissir um að með breytingunni fái þeir meira út úr búnaðnum en áður. Ég er afar sáttur við þessa breytingu og get nú valið verkfæri eftir því sem hentar. Pentaxinn þegar mig langar í medium format karakterinn og horfa í gegnum stóran og bjartan optískan skoðara – og svo Sony í þeim tilfellum þar sem fókusnákvæmni, hristivörn og hraði skiptir máli.

Er gests augað glöggt?

Í mínu starfi sem ljósmyndagæd hitti ég mikið af erlendum gestum. Almennt alveg úrvals fólk. Flest þeirra eiga það sameiginlegt að hafa verið með Ísland á sínum “bucket list” lengi og eru loks komin til bera dýrðina augum.  En þau eiga það líka flest sameiginlegt að sjá einungis tilgang í því að ljósmynda það sem er búið að ljósmynda; þ.e.a.s. hin klassísku íslensku landslagsmótív. Gott og vel, klassíkin stendur alltaf fyrir sínu. En jaðarinn höfðar sterkar til mín. 

Ég var staddur á Grundó um daginn. Helvítis tussa í veðrinu (afskakið frönskuna mína). Engin sólarupprás og ekkert sólsetur. Aðallega rigning og rok. Mest þó við hið fræga Kirkjufell. Kúnnarnir voru heldur svekktir að fá ekki rjómann sem þeir hafa séð á Instagram. Skil þá svo sem vel, fúlt að koma alla þessa leið og fá bara rigningu og gráma. 

En þegar ég parkeraði Sprinternum baka til við Hótel Framnes sá ég fullt af mótívum! Það var hætt að rigna og ljósið í blámanum mjúkt og fínt. Ég benti kúnnunum mínum spenntur á dýrðina en fékk bara spurningarmerki í andlitum þeirra. “Ekkert mál, ég fer þá bara einn í þennan konfektkassa” – hugsaði ég.

Daginn eftir sýndi ég þeim myndirnar. Svona dót höfðar auðvitað ekki til allra, en þrír úr hópnum fóru á sömu slóðir þann daginn og virtust skemmta sér vel. Og ég er ekki frá því að hinir hafi líka farið að horfa meira í kringum sig á þeim stöðum sem við höfum heimsótt síðan. 

Ljósmyndun er nefnilega svo frábær. Það eru engar reglur. Eða jú – bara ein. Taktu myndir af því sem þig langar. Hvað öðrum finnst skiptir engu máli. Ef maður deilir því af ástríðu er útkoman alltaf þess virði.

 

Mun DSLR verða undir?

 (©2017 Christopher Lund)
Magnús Norðdahl forstjóri LS Retail opnar ConneXion Madrid ráðstefnuna.

Ég var að koma frá Madrid. Ég var þar að ljósmynda árlega ráðstefnu LS Retail. Þetta var í fyrsta skipti sem ég ákvað að nota alfarið Sony spegillausar myndavélar í svona verkefni. Fram að þessu hef ég valið að nota Nikon DSLR.

Ég hef nú átt Sony A7rII í eitt og hálft ár. Þó að þessar vélar séu góðar þá hafa þær sína galla. Helst er það slök ending á rafhlöðum og skortur á veðurþoli. Það tekur oft langan tíma að breyta stillingum á A7rII þar sem valmyndirnar eru flokkaðar á undarlegan hátt. Hönnunin ber þess merki að Sony hefur ekki áratuga reynslu í hönnun ljósmyndavéla fyrir fagmenn.

 (©2017 Christopher Lund)
Doug Stevens “The Retail Prophet” heldur fyrirlestur um framtíð verslunar.

En nýja Sony A9 vélin lofar góðu.  Sony hefur hlustað á notendur og bætt vélina á öllum þessum sviðum. Eins og Steve Jobs predikaði, þá snýst hönnun fyrst og fremst um virkni – fremur en útlit.

Hingað til hef ég ekki viljað taka undir það að spegillausar myndavélar muni útrýma DSLR. En nú þegar Sony, Fuji og meira að segja Hasselblad eru á góðri siglingu fer maður að spyrja sig hvort DSLR hönnun stafrænna myndavéla sé hreinlega á leiðinni út? 

Fjárhagsvandræði Nikon eru staðreynd og fyrirtækið er að endurskipuleggja stefnu sína. Ég hef aldrei skilið afhverju Nikon og Canon þurfa að vera með svo margar DSLR vélar á markaði ætlaðar áhugamönnum. Það hlýtur að kosta mikinn tíma og peninga að innleiða sífellt nýjar framleiðslulínur af vélum sem fljótt á litið eru allar eins!

Það vantar fókus á atvinnuvélarnar. Nikon D810 er að verða þriggja ára gömul. Verðið á flagskip vélunum Nikon D5 og Canon 1Dx MII er allt of hátt.  Sigma býður nú betri linsur fyrir allt að helmingsverð hinna. Það er því ekki undarlegt að salan dragist saman. Það er eins og þeir kunni ekki að keppa í nýju umhverfi.

Það er ljóst að þeir þurfa að bregðast hratt við ef þeir ætla ekki að missa viðskiptin. Það verður spennandi að sjá hvað gerist á þessu ári. Munum við sjá gömlu Risana vakna?

 

 

Filmusnobb

Eystrahorn

Mig langar að segja ykkur frá tilraun sem ég gerði. Í einni af ferðum mínum um landið voru veðurbrigðin þannig að ég ákvað að vinna þessa mynd frá Eystrahorni í svart/hvítu. Ég notaði eitthvað Lightroom preset sem líkir eftir Kodak Tri-X og póstaði svo myndinni á Facebook.

Svo kom upp einhver púki í mér. Ég skrifaði myndatexta þar sem ég skrökvaði að myndin væri tekin á filmu.  Ég gekk meira að segja svo langt að skrifa hvaða myndavél, linsu, filmu og framkallara ég hafði notað.

Það stóð ekki á viðbrögðunum. Margir voru gríðarlega hrifnir af því að ég væri að skjóta á filmu. Sumir gengu meira að segja svo langt að segja að þetta væri “meira alvöru”. Það voru reyndar tveir vinir mínir sem sáu í gegnum þetta. Þeim fannst skrítið að hafa aldrei séð Nikon FM vélina mína. Eins vissu þeir að ég var nýlega búinn að vera á svæðinu með kúnnana mína. Það var því ómögulegt að ég hafði náð að framkalla og skanna á meðan ég var enn á ferðalagi 🙂

Dyrhólaey

Mér fannst þetta svo skemmtilegt að ég póstaði tveimur öðrum myndum seinna, bara til að sjá hvort kenning mín um filmusnobbið væri á rökum reist. Svo reyndist vera.

Hraundrangi, Öxnadal.

Filmusnobbið er þannig að ljósmynd fær aukið gildi við það eitt að hafa verið skotin á filmu. Stundum virðast meira að segja frekar slappar myndir verða að listaverkum við það eitt að hafa verið skotnar á filmu. Snobbið er einnig í réttu hlutfalli við filmustærð. Medium format er flottara en 35mm – og ef 4×5″ blaðfilma kemur við sögu er myndin nánast samstundis komin í meistaraflokk.

Ert þú filmusnobbari?

Af hverju er bloggið að hverfa?

Ég hef verið að pæla. Þessi blogsíða, sem ég setti í loftið fyrir rúmum tíu árum, lifði einu sinni góðu lífi. Síðasta færsla – fyrir þessa sem ég er að skrifa núna – er orðin rúmlega tveggja ára gömul. Ég hef því spurt sjálfan mig af hverju ég hætti að blogga. Ég hafði nefnilega töluvert gaman af því.

Það hefur mikið breyst á Netinu undanfarin ár. Bloggið hefur að mestu vikið fyrir samfélagsmiðlum eins og Facebook, Twitter og Instagram. Þar er jú massinn og svörun við deildu efni hröð. En á sama tíma hafa þessir miðlar orðið að markaðsmaskínu.

Ég hef lengi verið hugsi yfir öllu því efni sem rignir yfir mann á samfélagsmiðlunum, sem virðist vera póstað af einhvers konar róbotum. Tíðnin er ör og oftar en ekki eru notaðir kvótar – sem passa oft ágætlega við myndefnið – en segja manni afskaplega lítið um það hver viðkomandi er í raun og veru. Og í stað þess að treysta á eigin tilfinningu fer maður að gera slíkt hið sama. Setja inn mynd 2-3x á dag sem birtist samtímis á Facebook og Instagram og skrifa dulbúin sölutexta með. Til að selja þjónustu þarf maður jú að vera sýnilegur. Markaðsmógúlar mæla með því að pósta mikið, hashtagga og linka svo eins og brjálæðingur. En það er erfitt að átta sig á hverju það skilar. Ég veit að mikill meirihluti þeirra verkefna sem ég hef fengið í gegnum tíðina kom í gegnum beinar tilvísanir – eða svokallað word of mouth.

Það var Egill Harðar sem hvatti mig til þess að stofna bloggið árið 2006. Hann hannaði lógóið mitt og við höfðum rabbað svolítið saman um það hvernig Netið nýtist best fyrir fólk í kreatíva geiranum. Hann ráðlagði mér að skrifa færslur sem væru ekki bara um ljósmyndun. Þannig gætu hugsanlegir viðskiptavinir fengið betur á tilfinninguna hvaða mann ég hef að geyma.

Ég fór eftir ráðum hans og það stóð heima – færslur af daglegu lífi og hugleiðingum fá meiri traffík en eintómt græjurúnk. Ég held að þegar öllu er á botnin hvolft finnst okkur meira gaman að kynnast öðru fólki en að skoða dulbúnar auglýsingar.

Ég ætla því að sjá hvort mér takist að blása nýju lífi í bloggið mitt. Sjáum hvað setur.

Er þess virði að uppfæra í Nikon D810?

Veiðivatnahraun lava field, Central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Veiðivatnahraun lava field, Central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Nú er ég búinn að nota Nikon D810 í um mánuð og kominn ágæt reynsla við hin ýmsu tökuskilyrði. Fyrst í stað var ég ekki alveg sannfærður um að virði þess að uppfæra, en eftir að hafa skoðað betur uppfærslurnar var nokkuð ljóst að kostir D810 umfram D800E væru þónokkrir.

Í fyrsta lagi er búið að fjarlægja með öllu svokallaðan Optical Low Pass Filter. Þessi filter er í öllum öðrum D-SLR vélum og er til þess að koma í veg fyrir moire, með því hreinlega að mýkja myndina – og um leið tapast skerpa. Þegar upplausnin er orðin eins mikil og raun ber vitni í D810 eru hins vegar tilfelli moire orðin hverfandi. Enginn OLPF filter þýðir enn meiri upplausn og skerpa.

Jökulgil at sunset, Interior of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Jökulgil at sunset, Interior of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Í öðru lagi er vélin töluvert sprækari, þökk sé um 30% hraðari örgjörva sem ber heitið Expeed 4. Vélin frýs ekki í nokkrar sekúndur eins og D800/E á stundum til með að gera, sérstaklega ef notandi fer strax í e-h menu-aðgerðir eftir að hafa tekið mynd . Lægsta ISO er nú ISO 64, sem kemur sér vel í landslagsljósmyndun og eins líka þegar notaðar eru mjög bjartar linsur. Expeed 4 eykur einnig úrvinnslugetuna á 36MP skránum úr fjórum römmum á sekúndu í fimm. Ef notuð eru hraðvirkustu minniskortin virðist vera hægt að skjóta stanslaust án þess að buffer eða flýtiminnið fyllist, sem verður að teljast vel af sér vikið miðað við stærðina á skránum frá 36MP skynjaranum.

Fókuskerfið býður nú upp á svokallað “Group-Area” sem eykur áreiðanleika í fókus. Ég tók sérstaklega eftir því að vélin var bæði fljótari að ná fókus við döpur birtuskilyrði – og eins virðist það auka nákvæmni, sem er snilld. Munurinn á D810 og D4 við þess konar aðstæður er því orðin minni.

Craterlake Hnausapollur (also named Bláhylur) in the central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Craterlake Hnausapollur (also named Bláhylur) in the central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Vélin býður loks upp á RAW-S sem er 9MP, sem er t.d. hentugt ef skjóta á TimeLapse, því 36MP fylla minniskortin og tölvurnar hratt. Ljósmæli er hægt að stilla á “Highlight Weighted Metering” sem gefur háljóssvæðum aukið gildi. Það kemur sér vel í tilfellum þar sem stór hluti myndefnis er dökkur en það sem skiptir máli er mikið ljósari – eins og t.d. á tónleikum eða leiksýningum. Quiet mode er loksins farið að standa undir nafni, þökk sé endurhönnun á spegilhúsinu.

Nú er líka hægt að virkja rafrænan forlokara (Electronic Front-curtain Shutter) þar sem vélin notar skynjarann sem forlokara. Það þýðir minni hreyfing við töku á löngum tíma, sem þýðir aftur minni hættu á lokarahristing sem skapar hugsanlega óskerpu í myndum.

Háifoss waterfall in Iceland. The river Fossá, a tributary of Þjórsá, drops here from a height of 122 m. This is the second highest waterfall of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Háifoss waterfall in Iceland. The river Fossá, a tributary of Þjórsá, drops here from a height of 122 m. This is the second highest waterfall of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Þegar það kemur að videotökum eru uppfærslurnar þær að vélin býður nú upp á 60p í Full-HD upplausn, það er hægt að skjóta efni á sama tíma inn á minniskort og útværa upptökugræju og eins eru fleiri möguleikar á stillingu á tíðnisviði hljóðupptöku. Vélin hefur ennfremur innbyggðan Stereo hljóðnema, og hægt er að kalla fram Zebra rendur í útbrennd háljóssvæði við videotöku.

Húsið sjálft hefur fengið smá andlitslyftingu, gripið er aðeins dýpra og vélin liggur betur í hendi. Rafhlöðuending er töluvert betri, hingað til hefur mér dugað að vera með eina auka rafhlöðu á löngum tökudegi, þar sem ég var oft komin á þá þriðju áður.

Rauðá river running through Gjáin in Þjórsárdalur, South Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Rauðá river running through Gjáin in Þjórsárdalur, South Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Þannig á heildina litið er þetta engar smávægilegar uppfærslur. Þar sem ég fæst við alls konar verkefni, bæði rólegheita þrífótsvinnu í bland við tökur á háu ISO með björtum linsum, þá verð ég að segja að Nikon D810 gerði mjög góða myndavél (D800E) að bestu vél sem ég hef nokkurn tíma átt.

Spegillausa byltingin?

Hingað til hef ég ekki átt svokallaðar spegillausar (e. mirrorless) stafrænar vélar. Fyrir utan að nota hefðbundnar D-SLR vélar frá Canon eða Nikon notaði ég aðallega símann (iPhone).

Þegar Fuji kynnti til leiks X100 vélina var ég í fyrsta skipti nokkuð spenntur fyrir spegillausri stafrænni vél. Ég keypti hana þó ekki, þar sem ég sá að hún hafði nokkra galla sem ég taldi líklega til að þvælast fyrir notkun. Myndgæðin voru þó sannarlega til staðar. Þegar Fuji kom með nýlega með uppfærsluna -Fuji X100s þá ákvað ég hins vegar að slá til og prófa.

Það segir kannski meira en mörg orð að ég var það hrifinn að ég ákvað að taka líka Fuji X-Pro1 vélina ásamt XF 35mm f/1.4 og XF 14mm f/2.8 linsunum.

Stairway to Hell? Fuji X100s, f/8.0 – 1/320s @ ISO 200.

Ég hef alltaf haft gaman að því að nota ólík verkfæri. Ekki bara vegna þess að ég er tækjaóður, heldur líka vegna þess að oftast kemur eitthvað skemmtilegt út úr því að þurfa að hugsa hlutina svolítið upp á nýtt.

Það sem er sérstakt við þessar Fuji vélar er helst tvennt. Í fyrsta lagi bjóða þær upp á bæði rafrænan og optískan skoðara (EVF/OVF). Því eru vélarnar í senn rangefinder og TTL. Í öðru lagi hafa þær nýja tegund af Fuji X-Trans CMOS skynjara. Hann hefur annars konar uppröðun á RGB-litsíum og þarf því ekki AA-filter. Að losna við AA-filter þýðir meiri skerpa. En þar sem uppröðunin er ný af nálinni tók það töluverðan tíma fyrir hugbúnaðarframleiðendur að þróa stuðning við skynjarann. Lengi vel var enginn stuðningur og þeir sem fengu fyrstu vélarnar þurftu að láta sér JPEG skrár duga.

Búðir. Fuji X-Pro1, XF 35mm f/1.4, f/5.6 – 1/40s @ ISO 800.

Skoðum þetta með uppröðun RGB aðeins betur:
Bayer skynjarar hafa fasta uppbyggingu RGB litsía sem geta skapað moire, sérstaklega ef vélin er ekki með AA filter. X-Trans uppbyggingin brýtur upp litamynstrið og gerir þeim kleyft að sleppa AA filter. Það þýðir meiri upplausn miðað við stærð skynjara og skarpari útkoma.

Bayer mynstur:

RGRGRG
GBGBGB
RGRGRG
GBGBGB

X-Trans mynstur:

GGRGGB
GGBGGR
BRGBRG
GGRGGB
GGBGGR
BRGBRG

Gagnrýnin sem þessar vélar hafa fengið snýst helst um skynjarann. Þar sem hann hefur annað mynstur er töluvert þyngra fyrir hugbúnaðinn að að vinna úr hráskránum. Eins hefur þessi uppröðun skapað meiri hættu á göllum eins og litblæðingu (e. color bleeding). Nýjasta útgáfa Adobe af Camera RAW vinnur reyndar mikið betur úr skránum. Hingað til hef ég ekki rekist á neitt sem er óásættanlegt hvað þetta varðar. Það er hægt að fá fram moire í þessum vélum eins og öðrum. En svo lengi sem stafrænar myndavélar notast við svona útreikninga í stað þess að hafa raungildi fyrir RGB í sérhverjum pixel er hætta á reiknifeilum.

Útsýnið frá Reynisfjalli. Fuji X100s, f/8.0 – 1/300s @ ISO 200.

En heilt yfir er ég ánægður með þessar vélar. Þær eru mjög léttar og meðfærilegar, hönnun er góð og smíðin virkar sterk. Valmyndir og hubúnaðarstillingar aðgengilegar og Auto-ISO virkar mjög vel. Myndgæðin eru mjög góð – og koma sérstaklega á óvart á háu ISO. X100s er nánast hljóðlaus og töluvert sprækari að fókusa en stóri bróðirinn- X-Pro1. Hún getur stundum átt erfitt með að ná fókus í lélegri birtu og viðbragðið er aðeins hægara en X100s. Þannig að ef ég ætti að velja aðeins aðra yrði Fuji X100s fyrir valinu.

Lækaða landslagið

Búðir á Snæfellsnesi. Nikon D800E, Ziess Makro Planar 50mm f/2, f/2 - 1/1250s @ ISO 100
Búðir á Snæfellsnesi. Nikon D800E, Ziess Makro Planar 50mm f/2, f/2 – 1/1250s @ ISO 100

Mig langar svolítið að tala um landslags ljósmyndun. Það heyrir orðið til undantekninga að ég sjái ljósmynd af landslagi sem hreyfir við mér. Kemur þar helst tvennt til:

  1. Í fyrsta lagi er magnið í umferð svo gríðarlegt, að halda má að hver einasti einstaklingur sem á stafræna myndavél sé á launum við að ljósmynda landslag.
  2. Í öðru lagi erum við öll að taka sömu myndirnar. Fara á sömu staðina, með sömu vélarnar og sömu LEE filterana að taka sömu long-exposure-víðvinkils-grad-klisjuna.

En hvað veldur? Hafa virkilega allir sama smekk þegar kemur að landslags ljósmyndun?

Ætli það. Ég tel að ástæðuna sé helst að “þakka” samfélagsmiðlum á borð við feisbúkk, flickr og 500px. Mest lækaða landslagið er rosalega einsleitt. Það á það sameiginlegt að vera sykurhúðað og fallegt, yfirleitt mjög gleitt, graddað og tekið á löngum tíma – helst 30 sek eða meira. Og til að tryggja lækin eru vöðvarnir hnykklaðir aðeins of mikið. Sumarnóttinn er svo litrík að halda mætti að sýruskammtur fylgdi með myndvinnsluforritinu. Norðurljósin svo græn að Hulk myndi skammast sín.

Um tíma fannst mér að ekki væri hægt að taka “alvöru” landslagsmynd nema að vera með vélina á þrífæti, stillta á það ljósop sem gefur bestu upplausnina miðað við dýptarskerpu og að lýsingartíminn væri orðinn of langur fyrir handheldar tökur. Allt annað væri svik við landslagið.

Svo fór ég að hugsa. Er þetta það sem landslags ljósmyndun er fyrir mér? Að fylgja fórmúlu til að fá læk? Að fá viðurkenningu frá fólki á feisbúkk sem ég þekki jafnvel ekki neitt?

Ég væri að ljúga ef ég segði að lækin skiptu mig engu máli. Að fá jákvæð viðbrögð við því sem maður er að gera er gaman. En það er ekki sniðugt að festast í lækaða landslaginu.

Gatklettur við Arnarstapa. Nikon D800E, Ziess Makro Planar 50mm f/2, f/8 - 1/500s @ ISO 500.
Gatklettur við Arnarstapa. Nikon D800E, Ziess Makro Planar 50mm f/2, f/8 – 1/500s @ ISO 500.

Því er  ég orðinn doldið leiður á landslagi og hinum fullkomnu aðstæðum. Ætli það sé þá ekki ástæðan fyrir því að ég gleðst yfir “slæmu” veðri og “slæmri” birtu nú oðroð – frekar en blíðvirði. Þær aðstæður bjóða upp á eitthvað nýtt og ferskara.

Á ferð minni í síðustu viku með erlenda gesti, fékk ég fádæma veðurblíðu – nema tvo síðustu dagana. Það voru einu dagarnir sem ég tók upp myndavél. Ég notaði 50mm linsu, skaut handhelt og valdi meira að segja stundum stórt ljósop! Sjitt hvað ég er orðinn flippaður…

Canon EOS 5D Mark III prófuð

Skálmöld á Bar 11. Canon EOS 5D Mark III, EF 50mm f/1.4, f/2 – 1/125s @ ISO 12.800

Þá kom loks að því að ég fengi að prófa Canon EOS 5D Mark III. Fékk vélina að láni hjá Nýherja ásamt nýju EF 24-70mm f/2.8L II og EF 70-200mm f/2.8L IS II linsunum um síðustu helgi.

Ég bar nýju fimmuna saman við bæði Nikon D800E og Nikon D4. Þetta eru þær vélar sem ég nota í dag. Hún keppir við þær báðar, þar sem hún er hefur samsuðu af eiginleikum þeirra. Hún er létt og meðfærileg í landslag líkt og D800E og ræður við krefjandi birtuskilyrði og mikinn hraða fyrir íþrótta- eða fréttaljósmyndun.

Það tekur ekki langa stund að finna að Canon hefur gert margar uppfærslur frá síðustu kynslóð.  Samkvæmt Canon á 5D Mark III að skila 2 ljósopum betri útkomu á háu ISO en forverinn 5D Mark II. Og það er engin lygi. Myndir teknar á ISO 12.800 eru mjög hreinar miðað við sama ljósnæmni á 5D Mark II. Hér eru þrjár myndir sem gaman er að skoða. Ein úr hverri vél, allar skotnar við sömu aðstæður. Engin myndvinnsla hefur farið fram á þeim. Eingöngu sjálfgefnar grunnstillingar úr Lightroom – fyrir utan að stilla grájafnvægi á tungsten.

Canon EOS 5D Mark III, EF 50mm f/1.4, f/2 – 1/125s @ ISO 12.800

Nikon D800E, Ziess Makro Planar T* 50mm f/2, f/2 – 125s @ ISO 12.800

Nikon D4, Nikkor 50mm f/1.4G, f/2 – 1/125s @ ISO 12.800.

Ef við skoðum þessar myndir hér að ofan sjáum við að allar þessar vélar skila merkilega góðum myndum á ISO 12.800. Þegar við köfum dýpra má sjá að karakterinn í 5D Mark III er svolítið grófari en úr D4 en D800E er svo aftur á móti grófari en 5D Mark III. Engin þeirra sýnir lita-suð (color noise) né áberandi rákir (banding). D800E virkar flatari og hefur líkast til nokkuð minna tónasvið við þetta háa ljósnæmni.

Hér er samanburður á 5D Mark III og Nikon D4 (smellið á myndir til að sjá 100% stærð):

 

Hér er samanburður á 5D Mark III og Nikon D800E (smellið á myndir til að sjá 100% stærð):

 

Fókusdýptin og fókusplanið er ekki eins á þessum myndum, enda skotið handhelt. Að dæma hér um skerpu og þess háttar er því til lítils. Ég er  fyrst og fremst að skoða karakterinn í vélunum og meðhöndlun þeirra á þessu háu ljósnæmni.

Þegar við færum okkur enn hærra á ljósnæmniskalanum, byrjar að halla aðeins á 5D Mark III ef hún er borin saman við Nikon D4. Ég myndi þó forðast að skjóta á ISO 25.600 á báðum vélum.  Bæði 5D Mark III og Nikon D4 sýna hér rákir (banding). Tónasviðið er orðið afar takmarkað á svona háu ISO. Nikon D4 viðheldur meiri mýkt og betri aðskilnaði í skuggasvæðum að mínu mati. Litir virðast líka ögn hreinni, sést hvað best í grænu röndunum í bolnum.

En hversu oft neyðist maður til að vinna á svona háu ljósnæmi? Það fer auðvitað eftir ljósmyndaranum og hvað hann er helst að mynda. En að fá svona góða útkomu á ISO 12.800 er ótrúlegt. Ég er reyndar á því að engin þeirra sé þó eins góð og “gamla” Nikon D3s þegar kemur að háu ISO. Þessi mynd frá Eyjafjallajökulsgosinu árið 2010 er tekin á Nikon D3s á ISO 25.600 og ég get ekki séð neina stöllun eða rákir. Kontrast og litir eru fáranlega góðir þrátt fyrir svona hátt ljósnæmni.

Eyjafjallajökull. Nikon D3s, Nikkor AF-S 70-200mm f/2.8G VR II, f/2.8 – 1/200s @ ISO 25.600.

En nóg um það. Nýja EF 24-70mm f/2.8L II linsan er frábær. Mikil bæting frá þeirri eldri, sem ég var aldrei alveg sáttur við. Frábær skerpa yfir allt brennivíddar sviðið og karakterinn er fallegur. Mikil upplausnargeta, fallegt bokeh og maður finnur bara að smíðin er mikið vandaðri. Ég hafði ekki tíma til að liggja yfir því að bera hana saman við Nikkor 24-70mm f/2.8G, en hún er alla vega ekki lakari linsa, svo mikið er víst.

Ari Carl og Gunnar Franz. Canon EOS 5D Mark III, EF 24-70mm f/2.8L II, f/2.8 – 1/160 @ ISO 2.000.

Þessi mynd af Ara og Gunnari er alveg óunnin beint úr vél. Aðdáunarvert hvað grájafnvægið er gott og mér finnst skerpa og bokeh mjög fallegt. Skotið á 47mm brennivídd. Þessar nýju zoom linsur eru draumur að nota með 5D Mark III, fókusinn er hraður og öruggur. Þær eru sannarlega ekki ódýrar, en hér fær maður það sem borgað er fyrir. Frábærar linsur hjá Canon og þeir hafa svarað Nikon fyllilega með þessum linsum. Fókuskerfið er greinilega vel lukkað og Canon hafa gert vel í því að einfalda flóknar stillingar þess með svokölluðum Cases sem hjálpa notendanum að velja réttar stillingar miðað við notkun.

Það eina sem fór í taugarnar á mér að einhverju ráði við Canon 5D Mark III, er að hún sýnir ekki með lýsingu, hvaða fókuspunktar er í notkun í skoðaranum. Þeir lýsa bara ef notað er single shot mode  – og bara þegar fókus er náð. Þeir lýsa ekkert, ef ljósmyndað er með dýnamískum AI Servo fókus. Ég nota nefnilega myndavélar þannig að ég nota nánast alltaf  dýnamískan fókus og ræsi hann með AF-ON takkanum (sem er aftan á húsinu) í stað þess að ræsa fókus með afsmelli-takkanum. Þannig hef ég betri stjórn á fókus og þarf ekki sífellt að vera að styðja afsmellitakann til hálfs til að fókusera.

Jón Geir trommari í Skálmöld. Canon EOS 5D Mark III, EF 70-200mm f/2.8L IS II, f/2.8 – 1/200s @ ISO 12.800.

Þetta háði mér nokkuð þegar ég var að skjóta myndirnar á Skálmaldar-tónleikunum á Bar 11. Við svona aðstæður er vont að vera ekki viss hvar vélin er að fókusera. Eins finnst mér þægilegra að skipta á milli fókuspunkta á Nikon D4 þar sem ekki þarf að nota tvo takka til þess líkt og á 5D Mark III.  Þar er fyrst stutt á fókuspunkta-hnapp og svo valið með litla joystick takkanum. Á Nikon D4 þarf eingöngu að velja með joystick takka og því fljótlegra að flytja punkta til og frá. Eins grunar mig að noise hefði verið aðeins minna úr D4 í þessum aðstæðum. Ég var þó ekki með hana líka til samanburðar, enda takmörk fyrir því hvað maður nennir að bera mikið að búnaði með sér niður í bæ á laugardagskveldi í þungarokk og öldrykkju!

Það sem heillar mig mest við 5D Mark III er þetta frábæra silent mode sem vélin býður upp á. Ég tók nokkrar myndir í afmæli á sunnudaginn var og gestirnir tóku ekki eftir því að ég hafði tekið mynd. Um leið og það er kominn smá kliður þá heyrist ekkert þegar smellt er af. Þessu ná þeir hjá Canon fram með nýrri hönnum, sem dempar spegilinn þegar hann kemur tilbaka eftir að smellt er af. Þrátt fyrir að hægja á því ferli, er hægt að skjóta 3 ramma á sekúndu í silent mode.

Á heildina litið er Canon EOS 5D Mark III ekki bara smá uppfærsla á 5D Mark II (eins og ég hef heyrt suma segja). Hún er án efa besta D-SLR myndavél sem Canon hefur framleitt og klárlega uppfærslunar virði. Fókuskerfið er frábært, bæting í ljósnæmni upp á 2 ljósop, sterkara hús sem situr enn betur í hönd, bjartur og skarpur skjár og snilldarlegt silent mode. Hún er mikið hraðvirkari en 5D Mark II og myndirnar hafa stærra tónasvið og betri liti.

En af hverju er ég að skoða Canon? Er ég að fara að skipta?

Ætli það. Ég hef hins vegar gaman að því að setja mig inn í það hvað er í boði hverju sinni. Ef þessi vél hefði komið fram á svipuðum tíma og ég keypti Nikon D3s, þá hefði ég líkast til dvalið áfram í Canon landi. Sú vél var einstök á sínum tíma. Nikon hafði ákveðna forystu um tíma, en í dag held ég munurinn sé nánast enginn. Megapixlar skipta minna máli en fólk heldur. Ég held að þónokkrir hafa áttað sig á því þegar þeir keyptu Nikon D800. Sú vel er frábær, en klárlega ekki fyrir alla.

Megapixlasumar

A river flowing in front of the farm Hraun in Valley Öxnadalur, North Iceland. In background rays of light hit Mount Drangafjall. The Peak Hraundrangi (1075m) was first climbed in 1956. (Christopher Lund/©2012 Christopher Lund)
Hraun í Öxnadal. Nikon D800E, Ziess Distagon 21mm f/2.8, f/11 – 30s @ ISO 100

Nú er orðið langt um liðið síðan ég póstaði færslu hér inni. Sumarið var nefnilega tími ferðalaga og eftir sumarið er ég einnig kominn með góða reynslu af notkun á Nikon D800/E og get óhikað sagt að ég sé afar sáttur við þessa vélar.

Það var að sama skapi lítið um brúðkaupsmyndatökur í sumar, í ljósi þess að ég sást varla í Reykjavík. Þó ljósmyndaði ég tvö brúðkaup núna síðsumars. Það fyrra var það fyrsta sem ég notaði D800E og D800 saman. Eftir það lét ég hafa eftir mér á feisbúkk að D800 væri ekki málið í brúðkaup.

Elín og Sæmi. Nikon D800E, Nikkor AF-S 70-200mm f2.8G VR II, f/11 – 1/200s @ ISO 100

Sko – það var fínt að skjóta brúðkaup með D800/E  vélum – en ekki alveg eins þægilegt að að vinna úr ríflega þúsund 36 megapixla skrám! Ég tók því ákvörðun um að fara líka í Nikon D4, þrátt fyrir að hafa haldið því fram að ég þyrfti ekki slíka vél. Maður fær næstum tvær D800 fyrir sama verð og eina D4, svo ég var svolítið tvístígandi að fara út í þessa fjárfestingu.

Það tók mig þó ekki langan tíma að finna að D4 er frábært verkfæri. Mér finnst hún sneggri en D800 að fókusera og breytingar á hönnun á húsinu og hnöppum frá D3s eru klárlega til bóta. Breytingarnar á autofókus-hnappi og hvernig skipt er á milli kerfa og fjölda fókuspunkta finnst mér ekki afturför eins og aðrir hafa kvartað yfir. Þvert á móti er nú auðvelt að skipta á milli kerfa án þess að taka augað af skoðaranum.

Ég er þó minna hrifinn af breytingu á minniskortategundum. Ég hefði viljað sjá tvær CF kortaraufar í stað þessa nýja XQD + CF. Það flækir málin töluvert fyrir mann að þurfa að vera með tvær tegundir af kortum í tökum. Að sama skapi hefði ég viljað sjá D800 með tvær SD kortaraufar  í stað SD + CF.

Enn bólar ekkert á megapixlamonsterinu frá Canon. Þeir þurfa líkast til meiri tíma til að fullkomna það kvikindi. Þeir virðast þó vera með svar við Nikon D600 ef eitthvað er að marka orðróminn. Það eru engin lát á þróuninni og Photokina 2012 virðist vera töluvert meira spennandi en 2010. Það verður spennandi að sjá hvað rætist varðandi nýjar vörur frá Canon á morgun!