Mun DSLR verða undir?

 (©2017 Christopher Lund)
Magnús Norðdahl forstjóri LS Retail opnar ConneXion Madrid ráðstefnuna.

Ég var að koma frá Madrid. Ég var þar að ljósmynda árlega ráðstefnu LS Retail. Þetta var í fyrsta skipti sem ég ákvað að nota alfarið Sony spegillausar myndavélar í svona verkefni. Fram að þessu hef ég valið að nota Nikon DSLR.

Ég hef nú átt Sony A7rII í eitt og hálft ár. Þó að þessar vélar séu góðar þá hafa þær sína galla. Helst er það slök ending á rafhlöðum og skortur á veðurþoli. Það tekur oft langan tíma að breyta stillingum á A7rII þar sem valmyndirnar eru flokkaðar á undarlegan hátt. Hönnunin ber þess merki að Sony hefur ekki áratuga reynslu í hönnun ljósmyndavéla fyrir fagmenn.

 (©2017 Christopher Lund)
Doug Stevens “The Retail Prophet” heldur fyrirlestur um framtíð verslunar.

En nýja Sony A9 vélin lofar góðu.  Sony hefur hlustað á notendur og bætt vélina á öllum þessum sviðum. Eins og Steve Jobs predikaði, þá snýst hönnun fyrst og fremst um virkni – fremur en útlit.

Hingað til hef ég ekki viljað taka undir það að spegillausar myndavélar muni útrýma DSLR. En nú þegar Sony, Fuji og meira að segja Hasselblad eru á góðri siglingu fer maður að spyrja sig hvort DSLR hönnun stafrænna myndavéla sé hreinlega á leiðinni út? 

Fjárhagsvandræði Nikon eru staðreynd og fyrirtækið er að endurskipuleggja stefnu sína. Ég hef aldrei skilið afhverju Nikon og Canon þurfa að vera með svo margar DSLR vélar á markaði ætlaðar áhugamönnum. Það hlýtur að kosta mikinn tíma og peninga að innleiða sífellt nýjar framleiðslulínur af vélum sem fljótt á litið eru allar eins!

Það vantar fókus á atvinnuvélarnar. Nikon D810 er að verða þriggja ára gömul. Verðið á flagskip vélunum Nikon D5 og Canon 1Dx MII er allt of hátt.  Sigma býður nú betri linsur fyrir allt að helmingsverð hinna. Það er því ekki undarlegt að salan dragist saman. Það er eins og þeir kunni ekki að keppa í nýju umhverfi.

Það er ljóst að þeir þurfa að bregðast hratt við ef þeir ætla ekki að missa viðskiptin. Það verður spennandi að sjá hvað gerist á þessu ári. Munum við sjá gömlu Risana vakna?

 

 

Er þess virði að uppfæra í Nikon D810?

Veiðivatnahraun lava field, Central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Veiðivatnahraun lava field, Central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Nú er ég búinn að nota Nikon D810 í um mánuð og kominn ágæt reynsla við hin ýmsu tökuskilyrði. Fyrst í stað var ég ekki alveg sannfærður um að virði þess að uppfæra, en eftir að hafa skoðað betur uppfærslurnar var nokkuð ljóst að kostir D810 umfram D800E væru þónokkrir.

Í fyrsta lagi er búið að fjarlægja með öllu svokallaðan Optical Low Pass Filter. Þessi filter er í öllum öðrum D-SLR vélum og er til þess að koma í veg fyrir moire, með því hreinlega að mýkja myndina – og um leið tapast skerpa. Þegar upplausnin er orðin eins mikil og raun ber vitni í D810 eru hins vegar tilfelli moire orðin hverfandi. Enginn OLPF filter þýðir enn meiri upplausn og skerpa.

Jökulgil at sunset, Interior of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Jökulgil at sunset, Interior of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Í öðru lagi er vélin töluvert sprækari, þökk sé um 30% hraðari örgjörva sem ber heitið Expeed 4. Vélin frýs ekki í nokkrar sekúndur eins og D800/E á stundum til með að gera, sérstaklega ef notandi fer strax í e-h menu-aðgerðir eftir að hafa tekið mynd . Lægsta ISO er nú ISO 64, sem kemur sér vel í landslagsljósmyndun og eins líka þegar notaðar eru mjög bjartar linsur. Expeed 4 eykur einnig úrvinnslugetuna á 36MP skránum úr fjórum römmum á sekúndu í fimm. Ef notuð eru hraðvirkustu minniskortin virðist vera hægt að skjóta stanslaust án þess að buffer eða flýtiminnið fyllist, sem verður að teljast vel af sér vikið miðað við stærðina á skránum frá 36MP skynjaranum.

Fókuskerfið býður nú upp á svokallað “Group-Area” sem eykur áreiðanleika í fókus. Ég tók sérstaklega eftir því að vélin var bæði fljótari að ná fókus við döpur birtuskilyrði – og eins virðist það auka nákvæmni, sem er snilld. Munurinn á D810 og D4 við þess konar aðstæður er því orðin minni.

Craterlake Hnausapollur (also named Bláhylur) in the central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Craterlake Hnausapollur (also named Bláhylur) in the central Highlands of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Vélin býður loks upp á RAW-S sem er 9MP, sem er t.d. hentugt ef skjóta á TimeLapse, því 36MP fylla minniskortin og tölvurnar hratt. Ljósmæli er hægt að stilla á “Highlight Weighted Metering” sem gefur háljóssvæðum aukið gildi. Það kemur sér vel í tilfellum þar sem stór hluti myndefnis er dökkur en það sem skiptir máli er mikið ljósari – eins og t.d. á tónleikum eða leiksýningum. Quiet mode er loksins farið að standa undir nafni, þökk sé endurhönnun á spegilhúsinu.

Nú er líka hægt að virkja rafrænan forlokara (Electronic Front-curtain Shutter) þar sem vélin notar skynjarann sem forlokara. Það þýðir minni hreyfing við töku á löngum tíma, sem þýðir aftur minni hættu á lokarahristing sem skapar hugsanlega óskerpu í myndum.

Háifoss waterfall in Iceland. The river Fossá, a tributary of Þjórsá, drops here from a height of 122 m. This is the second highest waterfall of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Háifoss waterfall in Iceland. The river Fossá, a tributary of Þjórsá, drops here from a height of 122 m. This is the second highest waterfall of Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Þegar það kemur að videotökum eru uppfærslurnar þær að vélin býður nú upp á 60p í Full-HD upplausn, það er hægt að skjóta efni á sama tíma inn á minniskort og útværa upptökugræju og eins eru fleiri möguleikar á stillingu á tíðnisviði hljóðupptöku. Vélin hefur ennfremur innbyggðan Stereo hljóðnema, og hægt er að kalla fram Zebra rendur í útbrennd háljóssvæði við videotöku.

Húsið sjálft hefur fengið smá andlitslyftingu, gripið er aðeins dýpra og vélin liggur betur í hendi. Rafhlöðuending er töluvert betri, hingað til hefur mér dugað að vera með eina auka rafhlöðu á löngum tökudegi, þar sem ég var oft komin á þá þriðju áður.

Rauðá river running through Gjáin in Þjórsárdalur, South Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)
Rauðá river running through Gjáin in Þjórsárdalur, South Iceland. (Christopher Lund/©2014 Christopher Lund)

Þannig á heildina litið er þetta engar smávægilegar uppfærslur. Þar sem ég fæst við alls konar verkefni, bæði rólegheita þrífótsvinnu í bland við tökur á háu ISO með björtum linsum, þá verð ég að segja að Nikon D810 gerði mjög góða myndavél (D800E) að bestu vél sem ég hef nokkurn tíma átt.

Er framtíðin án spegils?

Á Vestfjörðum, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 - 1/80s @ ISO 100
Á Vestfjörðum, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 – 1/80s @ ISO 100

Ég fékk lánaða Sony A7r hjá Nýherja í viku ferðalag um Vestfirði og Strandir í byrjun júní. Mig langaði að kynnast þessari verðlaunavél betur – í aðstæðum sem ég sá fyrir mér að hún hentaði vel. Stundum kemur sér vel að vera með léttari vél, sem maður grípur í og smellir bara af. Ég ákvað því að nota vélina mest án þrífót, nota auto-ISO og nota eingöngu þessar tvær sony/ziess linsur sem ég fékk lánaðar með vélinni: FE 35mm f/2.8 ZA og FE 55mm f/1.8 ZA.

Eldhraun við sólsetur, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/11 - 1/60s @ ISO 1000
Eldhraun við sólsetur, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/11 – 1/60s @ ISO 1000

Í stuttu máli kom vélin ákaflega vel út. Myndgæðin eru verulega góð, flagan í henni er sú sama í grunninn og í Nikon D800/E, þó að Nikon vinni öðruvísi úr gögnunum. Samt sem áður eru skrárnar keimlíkar Nikon D800/E hvað varðar lita- og tónadýpt. Sony A7r er létt og skemmtileg, húsið er verklegt, liggur vel í hendi og rafræni skoðarinn sá besti sem ég hef notað. Skjárinn er líka góður, nægilega bjartur til að hægt sé að nota hann í sól og frábært að fá histogram og hallamál fram bæði í rafræna skoðaranum og á skjánum. Ljósmælingin var almennt mjög fín, vélin var oftast að negla mælinguna – án þess að sprengja háljósin.

Litla Hlíð við Þingeyri, Sony A7r, FE 55mm f/1.8 ZA, f/1.8 - 1/5000s @ ISO 100
Litla Hlíð við Þingeyri, Sony A7r, FE 55mm f/1.8 ZA, f/1.8 – 1/5000s @ ISO 100

Ziess linsurnar eru virkilega fínar, góð skerpa, litir og mikrokontrast. Fókusinn er þokkalega hraður, þó að hann eigi nú töluvert í land með að ná fókushraða D-SLR. Þannig að A7r er tæpast vélin sem maður grípur í til að ljósmynda mikið action. Ég veit að töluvert af ljósmyndurum hafa fengið sér Sony A7r til að að bæta við D-SLR kitið, ekki síst Canon ljósmyndarar sem vilja hafa möguleika að fá meiri upplausn. Þá notast menn gjarnan við millihringi t.d. frá Metabones til að nota Canon EF linsur.

Lund Rover við Lómagnúp, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 - 1/100s @ ISO 100
Lund Rover við Lómagnúp, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 – 1/100s @ ISO 100

Sony A7r er frábær vél og góð kaup þar sem verðið á henni er það lægsta sem sést hefur fyrir full-frame 36MP myndavél. Það er því ekki skrítið að hún hefur fengið mjög góðar viðtökur um allan heim. Canon notendur hafa margir stokkið á hana til að hafa möguleika á því að nota bestu Canon glerin á vél sem gefur meiri upplausn en Canon býður upp á. Nikon D800 eigendur eiga kannski svolítið erfiðara með að réttlæta kaupin. Helsti gallinn við hana að það vantar sárlega góðan víðvinkill frá Sony. Jú, vissulega er hægt að nota millihringi og þannig nota gleiðhornalinsur frá Nikon. En heila málið fyrir mér er að fá létta vél, með nettum linsum sem virka fullkomlega með vélinni. Að troða Nikkor gleiðhornalinsum framan á hana með aðstoð millihringja er ekki alveg málið að mínu mati.

Sólarupprás við Arnarfjörð, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 - 1/20s @ ISO 100
Sólarupprás við Arnarfjörð, Sony A7r, FE 35mm f/2.8 ZA, f/8 – 1/20s @ ISO 100

Engu að síður blóðlangar mig í Sony A7r, hún kemur með nýja möguleika og það eitthvað sem heillar mig alltaf. Vélin lætur lítið yfir sér og fólk verður ekki eins hrætt við mann vs. þegar maður mundar D-SLR fyrir framan það. Myndgæðin eru frábær og gæðin sem hún skilar með því allra besta sem gerist á markaðnum í dag. Það er eitthvað mjög heillandi við að hafa svona netta græju með sér og taka snap-shot sem eru samt sem áður í toppgæðum.

Ég get því óhætt mælt með Sony A7r og hvet alla til að kynna sér þennan kostagrip betur.

Fyrstu vikurnar með D800

Niagara Falls. Nikon D800E, AF-S Nikkor 24-70mm f/2.8G, f/8 – 1/200s @ ISO 200

Nú hef ég átt Nikon D800 vél í nokkrar vikur og því orðið tímabært að leggja nokkur orð í belg varðandi þessa græju. Ég hafði talsverðar væntingar til D800, en ég átti ekki von á því að hún myndi fara þetta mikið framúr þeim. Ég held að það sé óhætt að segja að Nikon D800 sé myndavél sem setur ný viðmið fyrir D-SLR myndavélar.

Margir höfðu sínar efasemdir þegar ljóst var að upplausnin væri 36 milljón pixlar. Samkv. öllu ætti slík vél ekki að henta nema í ljósmyndatökur við gott ljós og notkun á lágri ljósnæmni. Ennfremur vildu margir meina að það væru fáar linsur sem hægt væri að nota með slíkri upplausn.

Stakkholtsgjá. Nikon D800E, Ziess Distagon T* 21mm f/2.8, f/8 – 0.5s @ ISO 100

Vissulega eru 36 MP krefjandi upplausn fyrir optíkina. En ef maður telur sig á annað borð hafa þörf fyrir svona háa upplausn er ljóst að maður þarf líka bestu glerin. Meðhöndlun D800 á myndsuði (e. noise) er góð – og ef maður tekur upplausnina með í reikninginn er hún með ólíkindum góð. Sú staðreynd gerði það að verkum að ég ákvað að uppfæra ekki í Nikon D4 úr D3s, heldur bætti ég við mig D800. Ég er því með bæði D800 og D800E vélar í dag.

Klassíski listdansskólinn. Nikon D800E, AF-S Nikkor 24-70mm f/2.8G, f/3.2 – 1/250s, ISO 6400

D3s og D4 húsin eru auðvitað mikið verklegri og hraðvirkari, en um leið þyngri og fyrirferðarmeiri. Verkefnin mín þessa dagana krefjast síður svona mikils hraða og léttari vélar er kostur. Ég útiloka ekki að fara í D4 seinna (eða hreinlega kaupa D3s aftur) – en eins og staðan er núna er ég afar sáttur með þessi tvö D800 hús.

Nokkuð hefur verið rætt um diffraction í tengslum við Nikon D800. Diffraction er optískur effekt sem hefur áhrif á upplausnarhæfni linsunar sem notuð er. Ljós sem ferðast í gegnum mjög þröngt/lítið ljósop hættir að fara beint og byrjar að sveiflast/tvístrast sem kemur niður á skerpunni. Því er mikilvægt að þekkja takmörk linsunar til að vita hvaða ljósop gefur bestu dýptarskerpuna – án þess að koma niður á upplausnarhæfni vegna diffraction.

Arndís. Nikon D800E, Micro-Nikkor 60mm f/2.8D, f3.2 – 1/250s, ISO 400

Það er algengur misskilningur að myndavél með háa upplausn auki líkur á diffraction. Hún er ætíð sú sama enda tengist diffraction linsunni en ekki vélinni. Hins vegar sér maður þennan galla betur við meiri stækkun við að skoða háupplausnar mynd.

Það sama gildir varðandi aðra linsufeila eins og krómatíska galla eða bjögun og ef fókusplanið er ekki á nákvæmlega réttum stað. Því má segja að D800 krefjist meira af ljósmyndaranum sökum upplausnar sinnar.

Jökulsárlón. Nikon D800E, AF-S Nikkor 24-70mm f/2.8G, f/11 – 3.0s, ISO 100

Mér líður því svolítið eins og ég hafi verið að færa mig úr 35mm í medium format – án þess að hafa skipt út heilu kerfi með tilheyrandi kostnaði. Ég er fullviss að Canon mun koma með sína háupplausnarvél á árinu – og held að þeir sem hafa fjárfest talsvert í linsum ættu að anda rólega. 5D Mark III var bara fyrsti hálfleikur þeim megin.

 

Vantar fókus?

Fókus er mikilvægur í ljósmyndun, sérstaklega þegar ljósmyndað er á þann hátt að dýptarskerpa er ekki mikil. Sjálfvirki fókusinn í stafrænum myndavélum verður sífellt fullkomnari og hraðvirkari. Margir ljósmyndarar (ég þar með talinn) uppfæra gjarnan búnað sinn þegar nýjar og hraðvirkari vélar koma á markað. En nýjar vélar tryggja ekki betri myndir, því miður.

Ég man þegar ég var nýlega búinn að fá Nikon D3s og fór í verkefni þar sem ég ljósmyndaði dansara heilan dag. Ég skaut  mjög mikið, því vélin bauð jú upp á mikinn hraða og fókuskerfið var alveg magnað. Þetta var tveggja daga verkefni og eftir fyrri daginn var kom ég í hús með um 1500 ramma. Ég byrjaði að fara yfir efnið og sá fljótt að þrátt fyrir að vera með besta verkfærið á markaðnum í svona tökur, var ég ekki með hátt hlutfall af  góðum römmum. Þetta var alveg í lagi skerpu- og lýsingarlega, en þegar maður myndar dansara er tímasetningin mikilvægust. Ég var með mikið að af myndum sem voru annað hvort teknar aðeins of snemma eða of seint – þrátt fyrir að vera að skjóta á köflum 8-9 ramma á sekúndu!

Ég klóraði mér svolítið í hausnum yfir þessu og skoðaði myndir sem ég hafði tekið fyrir nokkrum árum við áþekkar aðstæður. Þá hafði ég unnið með vél sem var engan vegin eins hraðvirk, hvorki fókuskerfið né geta hennar við að háma í sig megapixla endalaust. Mappan sú geymdi hins vegar mun hærra hlutfall af góðum myndum. Ég kveikti strax á því hvað ég var að gera vitlaust.

Með nýju ofurvélina í höndunum fór ég að trúa því að hún skipti meira máli en hausinn á mér. Seinni tökudaginn tók ég mun færri myndir. Ég kom samt með mikið fleiri góða ramma í hús. Ástæðan var sú að ég fór að nota minn eigin fókus. Ljósmyndari sem er orðinn meira upptekinn af búnaðnum en myndefninu tekur seint góðar myndir.

Brúðkaup fyrir norðan

Ég hef nú ekki haft tíma fyrir mörg brúðkaup í sumar. Ástæðan er sú að ég hef verið að leggja áherslu á ný tímafrek verkefni og svo tók ég mér líka gott þriggja vikna ferðalag um landið með fjölskyldunni . Þann 16. júlí gat ég tvinnað saman ferðalagið við starfið þegar ég myndaði stórskemmtilegt brúðkaup á Húsavík. Katla og Kenneth gengu í það heilaga, en hún er íslensk og hann norskur.

Það var nú heldur svalt fyrir norðan þessa helgina, en veðrið var þó mun betra en spáin hafði gert ráð fyrir. Við sluppum alveg við rigningu og rok að minnsta kosti! Brúðhjónin nýbökuðu létu kuldan ekkert á sig fá og við tókum myndir á þremur stöðum á Húsavík; í lystigarðinum (sem er vel falinn í hjarta bæjarins), niður við höfn og svo út í fjöru fyrir neðan bæinn.

Ég fylgdi þeim eftir allan daginn, frá undirbúningi til lok veislu. Það er ekki svo algengt að ég sé beðinn um að mynda undirbúningin hér heima, virðist bara ekki vera komin mikil hefð fyrir því ennþá. En ég fíla það vel, enda ljósmynda ég brúðkaup í þannig stíl. Það tekur þó vissulega svolítið á að vera á vakt í 12-16 tíma!

 

The Father, Son and the Holy Goat

Hin heilaga linsu þrenning. Það eru til margar uppskriftir.

Nikon virðist ætla sér að einfalda málið þessa dagana með því að bjóða pakka með þremur nýjustu f/1.4 linsunum. Þeir hafa reyndar ekki komið með neina opinbera tilkynningu um þennan pakka. Það merkilega er að verðið er hagstæðara en að kaupa þær í sitt hvoru lagi! Það er auðvitað lógískt í almennum viðskiptum, en hingað til hefur það ekki beint verið stefnan í verðlagningu á ljósmyndadóti.

En þurfum við svona bjartar (og um leið dýrar) linsur? Það fer auðvitað eftir því hvers konar ljósmyndun við stundum og hvaða kröfur við gerum. Þessar þrjár dekka a.m.k. mjög skemmtilegt svið og skilar okkur nothæfum myndum við nánast hvaða birtuskilyrði sem er.

Elísabet 4 ára. Blásið á kertin. (Christopher Lund/©2010 Christopher Lund)

Hins vegar eru þessar f/1.4 linsur ekkert endilega svo mikið betri en aðrar þegar þær eru stoppaðar niður. Diffraction sést yfirleitt fyrr og því getur borgað sig að nota aðra linsur í þeim tilfellum þegar nota þarf ljósop f/8-11 eða smærra. Þess vegna myndi ég frekar fara af stað með AF-S Nikkor 24-70mm f/2.8G í gönguferð til að mynda landslag, heldur en að burðast með þrjár f/1.4 linsur sem ég væri sífellt að rífa af og setja á, með tilheyrandi möguleika á ryksöfnun á skynjara.

En ég viðurkenni að ég er sökker fyrir þessum björtum linsum. Ég ljósmynda gjarnan við skilyrði þar sem ég hef ekki tíma eða möguleika til þess að stýra lýsingu eða þá hver bakgrunnurinn er. Svona linsur er ómetanlegar í báðum tilfellum.

Ég hef nú þegar eignast nýju Nikkor AF-S 24mm f/1.4G og Nikkor AF-S 35mm f/1.4G. Ég er svo með demo eintak af Nikkor AF-S 85mm f/1.4G í láni um helgina frá Beco. Ég rá reyndar fyrir Nikkor AF 85mm f/1.4D sem er frábært gler, skarpt og fallegt, en sjálfvirki fókusinn mætti vera hraðvirkari. Við aðstæður þar sem viðfangsefnið er á hreyfingu á hún oft í erfiðleikum. Optíkst hélt ég að það væri tæpast hægt að toppa hana en nýja G-linsan gerir það. Og maður lifandi hvað AF-S fókusinn munar miklu, hraðvirkur og nákvæmur. Linsan skilar ennfremur svæðum sem eru út úr fókus (bokeh) afskaplega mjúkum og fallegum, eins og við mátti búast.

Canon á sínar frábæru: Canon EF 24mm f/1.4L II, Canon EF 35mm f/1.4L og Canon EF 85mm f/1.2L II. Ég átti þær allar um tíma, auk þess sem Canon EF 50mm f/1.2L og Canon EF 135mm f/2L voru gjarnan í töskunni. Allt frábær gler. En ef ég ætti að velja þrjár af þessum fimm held ég að ég myndi jafnvel frekar stilla upp 35mm – 50mm og svo 135mm. Canon EF 135mm f/2L er líklega ein allra bestu linsukaup sem ég hef gert. Æðisleg linsa í alla staði, fáranlega fljót að fókusera og skerpa/bokeh yndislegt. Hér er dæmi:

Arndís úti við bústaðinn við Meðalfellsvatn. (Christopher Lund/©2008 Christopher Lund)

Ziess linsurnar fyrir Nikon og Canon D-SLR eru möguleiki líka, sætti maður sig við að missa sjálfvirka fókusinn. Þessar linsur hafa selst mjög vel upp á síðkastið, ekki síst eftir mikla uppfjöllun og lof á ljósmyndakeppni.is. Ég hef nú ekki prófað að setja annað en Distagon T* 2,8/21 ZF og Distagon T* 2/35 ZF á mínar vélar og þær eru a.m.k. á pari við það besta frá Nikon varðandi skerpu og bjögun. Mig langar svolítið að prófa Planar T* 1,4/50 ZF til að bera saman við Nikkor AF-S 50mm f/1.4G sem er eiginlega veikasti hlekkurinn núna í föstu Nikkor f/1.4G línunni. Hún er samt ekkert drasl. Þessi mynd er tekin á hana á f/2 og 1/250s á Nikon D3x @ ISO 6400.

Volcanic eruption in Eyjafjallajökull, 19th of April 2010. On 14th of April 2010 Eyjafjallajökull resumed erupting after a brief pause, this time from the top crater in the centre of the glacier, causing meltwater floods (also known as jökulhlaup) to rush down the nearby rivers, and requiring 800 people to be evacuated. This eruption was explosive in nature and is estimated to be ten to twenty times larger than the previous one in Fimmvörðuháls. This second eruption threw volcanic ash several kilometres up in the atmosphere which led to air travel disruption in northwest Europe for six days from 15 April 2010, including the closure of airspace over most of Europe. (Christopher Lund/©2010 Christopher Lund)

Eitt er víst. Ef maður eyðir svona miklum tíma og peningum í þennan nördaskap er eins gott að koma annað slagið í hús með ljósmyndir sem eru annað en bara skerputest!

Vetrarfrí

Sólarupprás í sveitinni. ©2010 Christopher Lund.
Sólarupprás í sveitinni. ©2010 Christopher Lund.

Við vorum svo heppin að næla okkur í bústað yfir langa helgi í Skagafirði, nánar tiltekið að Steinsstöðum. Krakkarnir voru í vetrarfríi í skólanum fram á miðvikudag. Þessi vetrarfrí eru svo ný af nálinni að það er auðvelt að gleyma þeim. Ný að nálinni fyrir svona háaldaraða eins og mig alla vega. Til að þessi frí verði nú að einhverju er nauðsynlegt að komast aðeins út úr bænum, þó að það sé dálítil keyrsla fyrir ekki mjög langan tíma.

Ari Carl einbeittur í tölvuleik. ©2010 Christopher Lund.
Ari Carl einbeittur í tölvuleik. ©2010 Christopher Lund.
Arndís með nýjum vini sínum. ©2010 Christopher Lund.

Þar var dásemdar veður alla helgina. Blankalogn og brakandi frost. Við nutum þess aðallega að slaka á í sveitinni. Ég fór þó í göngutúr með Arndísi upp á Reykjatungu og á sunnudeginum gerðum við okkur ferð út á Hofsós til að prófa nýju sundlaugina sem þær Lilja Pálmadóttir og Steinunn Jónsdóttir athafnakonur gáfu íbúum á Hofsósi. Hún er glæsileg, flott hönnun á húsinu sem fer lítið fyrir. Laugin sjálft er lítil, enda myndi ekki passa að vera með mjög stóra laug með á þessum stað. Útsýnið frá henni er einstakt. Eftir sundið renndum við svo inn á Krók og heimsóttum góða vini og fengum dýrindis vöfflukaffi.

Arndís úti í ljósaskiptunum. ©2010 Christopher Lund.
Arndís úti í ljósaskiptunum. ©2010 Christopher Lund.

Í svona ferðum ljósmynda ég yfirleitt svolítið (surprice, surprice!). Fer þá gjarnan með smá dóteri með mér. Í þetta sinn rötuðu litlu Nikon SB-900 og SB-800 flössin með ásamt tilbehör, nettum ljósastöndum, bracketum og regnhlífum. Ég er orðinn mjög hrifinn af Nikon flash-kerfinu. Það er auðvelt að blanda því við ambient ljósið og mælingarnar eru oftast nokkuð góðar. Með Nikon SU-800 þráðlausa sendinum stýrir maður allt að þremur hópum af ljósum, hvort sem maður vill notfæra sér i-TTL mælinguna eða stilla aflið handvirkt með Manual stillingu. Myndin af Ara í tölvunni hér að ofan er tekin með smá aðstoð frá stöku SB-900 sem ég festi með Justin Clamp á hitaveiturör á veggnum. Skotið á Nikon D3s, Nikkor 50mm f/1.4G , ISO 400 á f/2.0 og 1/60s. Ég stilli vélina á ljósops forval með -1 EV undirlýsingu og flassið +0.7EV yfirlýsingu. Á flassinu er diffuser dome og mig minnir að ég hafi þrengt geislann í 70mm stillinguna. Á myndinni af Arndísi út í ljósaskiptunum er ég aftur með SB-900 en í þetta sinn skotið í gegnum hvíta regnhlíf. Það var orðið frekar lítið ljós úti svo ég vann á ISO 800 á f/2.0 og 1/60s. Á Nikon D3s er ég að nota Nikkor 85mm f/1.4D sem gefur þetta fallega bokeh. Nýja linsan á víst að vera enn betri, uppfærð með AF-S mótor og 9-blaða lokara. Andsk… uppfærslur alltaf hreint…

Gleðilegt linsutest

AF-S Nikkor 70-200mm f/2.8G VR II

Ég fékk nýju AF-S Nikkor 70-200mm f/2.8G ED VR II linsuna lánaða hjá Beco núna rétt fyrir áramótin. Eftir að hafa lesið eintómt lof um hana á Netinu var ljóst að ég varð að fá að prufa. Fyrir er ég með AF-S Nikkor 80-200mm f/2.8 D EF-IF sem sumum finnst jafnvel betri en fyrsta kynslóðin af 70-200mm VR. Það sem ég hef helst geta fundið að henni er nokkuð hressilegt vignette á stærsta opi og svo er fóturinn (til að festa hana á þrífót) frekar glataður. Hún er hins vegar mjög fljót að fókusera, liggur þægilega í hönd og er eiturskörp. Mætti þó vera skarpari á stærsta opi. Hún er alls ekki slæm en maður sér strax mun við að fara í ljósop 4.

Eftir skamma notkun á þeirri nýju fann ég strax að VRII hristivörnin var að standa undir nafni. Hingað til hef ég ekki náð mörgum skörpum myndum á 200mm undir 1/30s – við notkun á linsu með hristivörn. En hér var ég að ná skotum niður í 1/3s eins og sjá má að þessari mynd.

Hér er svo 100% crop, þetta er skotið á Nikon D3s á ISO 200, myndin unnin í Lightroom, ekki bætt við neinni skerpun þar.

100% crop

Mér finnst þessi linsa sérstaklega falleg varðandi bokeh. Minnir mig einna helst á AF Nikkor 85mm f/1.4D. Hún liggur vel í hönd, þyngdardreifining mjög góð miðað við D3 hús. Fókushraðinn er frábær og nákvæmnin góð, ekkert að kvarta yfir í þeirri deild.

Vingette er betur höndlað á stærsta opi miðað við eldri linsuna, en vignette er vissulega til staðar líkt og búast má við í þessum björtu zoom-linsum. Það fer mikið eftir myndefni hversu mikið maður verður var við þetta. Þegar ég var á röltinu (í 11 stiga frosti!) flaug þessi vél yfir mig. Svona myndefni er stærsti óvinur zoom lisnunnar. Eins og þið sjáið er vignette áberandi á öllum ljósopum.  Fyrsta mynd skotin á f/2.8, næsta á f/4, þriðja á f/5.6, og sú fjórða á f/8. Smellið á þessar litlu til að sjá í fullri stærð.

Eins og ég sagði áðan fer mjög eftir myndefninu hversu mikið vandamál svona vignette er. Mér hefur stundum fundist fyndið að fylgjast með umræðum á spjallvefjum þar sem notendur eiga ekki orð yfir hversu mikið vignette sé til staðar í dýrum linsum – á sama tíma og flestir þeirra búa til post crop vignette á næstum allar myndir hvort eð er. Það verður þó að segjast að í studio sem dæmi er svona vignette oft ansi þreytandi. Ef ég væri að ljósmynda í studio þar sem bakgrunnurinn þyrfti að vera jafn þá væri AF Nikkor 85mm f/1.4D betri kostur.

Það sem kitlar mig mest við þessa linsu er VR hristivörnin. Hún opnar alveg nýja möguleika að mínu mati. Sumir vilja meina að hristivörnin sé ofmetin, það skipti meira máli að fá bjartari linsu því þá er hægt að frysta hreyfingu. Maður hafi lítið við það að gera að ljósmynda fólk á hægari lokararhraða en 1/60s sem dæmi. Ég er ekki sammála því. Tökum brúðkaupsathöfn sem dæmi. Þar eru tækifæri til að ná myndum með þessari linsu sem erfitt er að ná annars. Þar er ekki mikil hreyfing á fólki og oftast frekar erfið birtuskilyrði. Í svoleiðis aðstæðum er þessi linsa hverrar krónu virði.

Talandi um krónur. Maður þarf að eiga nokkrar fyrir þennan grip. Verðið slagar hátt í hálfa milljón. Mikið andsk.. var mikið meira gaman að vera með græjulostann árið 2007!

Græjutest > Nikon SU-800

Nikon SU-800 þráðlaus sendir.
Nikon SU-800 þráðlaus sendir.

Ég fékk lánaðan Nikon SU-800 þráðlausan sendi fyrir flöss hjá Beco. Líkt og ST-E2 sendirinn frá Canon gerir SU-800 ljósmyndurum kleift að staðsetja flössin burt frá sjálfri myndavélinni og skapa þannig mun athyglsiverðari lýsingu og dýpt.

Ég átti ST-E2 fyrir Canon á sínum tíma, en seldi hann fljótlega þar sem ég var aldrei öruggur hvort hann myndi virka eða ekki. Gallin við þessa senda er að þeir nota innrauða geisla og eru því háðir því að “sjá” flössin til þess að hleypa af. Notkunarsviðið takmarkast mikið við það. Ég var að vona að SU-800 væri að nota aðra tækni en svo er ekki. Mér finnst þó Nikon sendirinn vera nokkuð skárri en bróðir hans frá Canon, en engu að síður náði ég auðveldlega að skapa aðstæður þar sem hann virkaði ekki.

Stjórnun á SU-800 er aftur á móti þægileg og auðvelt að setja upp allt að þrjá “hópa” af flössum sem öll geta haft mismunandi styrk innbyrðis. i-TTL ljósmælingin með þessu kerfi er mjög góð. Á myndinni hér fyrir neðan stillti ég inn +0,7 fyrir flassið á SU-800, valdi mér ljósopið sem ég vildi vinna á vélinni og kerfið sá um rest. Hvert skotið á fætur öðru var rétt lýst og alltaf var blandan með umhverfisljósi rétt eða 2/3 undir flassinu. Það er líka kostur að flassið gefur frá sér píp til að láta vita hvort aflið hafi verið nægilegt og líka þegar það hefur hlaðið sig fyrir næsta skot. Á fullum krafti þarf auðvitað að hinkra svolítið eftir því.

Þetta þráðlausa kerfi frá Nikon leysir ekki öll verkefni. Það er vel nothæft fyrir ákveðnar tökur, sérstaklega þar sem maður reiknar ekki með því að þurfa að setja ljósið langt frá vélinni. Upplýsingar frá Nikon segja að virknin sé bundin við cirka 20m fjarlægð og innrauða augað sjái 78 gráður lárétt og 60 gráður lóðrétt. Það eru frekar þröng horn, en gengur fyrir ákveðna hluti.

Benni í Björnslundi. ©2009 Christopher Lund.
Benni í Björnslundi. ©2009 Christopher Lund.

Hingað til hef ég notað Pocket Wizards Plus II sendana, hvort sem það er með þessum litlu myndavélaflössum eða með stærri studioljósum. Þeir nota útvarpsbylgjur og því ekki háðir því að vera í “sjónlínu” frá hvor öðrum. Þeir styðja hins vegar ekki TTL ljósmælingu á neinn hátt. Það væri draumur að geta sameinað virkni TTL og áreiðanleika útvarpsbylgna Pocket Wizards.

Þeir hjá Pocket Wizard hafa nú þegar búið til slíkar græjur fyrir Canon flössin sem seljast víst eins og heitar lummur í BNA þrátt fyrir frekar hátt verð. Sambærilega græjur eru í vinnslu fyrir Nikon kerfið líka. Mér sýnist þessi lausn vera a.m.k. tvisvar sinnum dýrari – og ef þú notar fleiri en eitt flass þarf að kaupa móttakara fyrir hvert þeirra sem hækkar verðið í takt.

Að geta notað TTL ljósmælinguna er mikill kostur. Oft hefur maður takmarkaðann tíma eða aðstæður bjóða ekki upp á að maður sé að ljósmæla og stilla kraftinn á flössunum fram og tilbaka handvirkt. Ennfremur bjóða bæði Canon og Nikon upp á ofur-hraða sync tíma noti maður flössin þeirra með TTL. Nýja Pocket Wizard lausnin viðheldur þeim möguleika.

Hvað á maður þá að veðja á? Fyrst er að finna út hvort SU-800 mæti þínum þörfum. Það leysir verkefnin með sóma, svo lengi sem þú ferð ekki út fyrir skilgreint notkunarsviðið. Ég gæti vel hugsað mér að eiga SU-800, en ég veit að ég yrði að vera með Pocket Wizard-inn til vara. Kannski verður það úr sögunni þegar nýju græjurnar koma frá PW?